{"id":271,"date":"2025-03-10T14:42:05","date_gmt":"2025-03-10T13:42:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/?p=271"},"modified":"2025-03-25T10:33:46","modified_gmt":"2025-03-25T09:33:46","slug":"rytual","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/2025\/03\/10\/rytual\/","title":{"rendered":"Rytua\u0142"},"content":{"rendered":"\n<p>Poni\u017cej deska, sprzed kilku lat, kt\u00f3rej autorem jest jeden z Braci z Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich z nieznacznymi skr\u00f3tami i poprawkami redakcyjnymi, m.in. utrudniaj\u0105cymi identyfikacj\u0105 tw\u00f3rcy lub wykraczaj\u0105ce poza mo\u017cliwe do publikacji w Internecie tre\u015bci. . Pomini\u0119to r\u00f3wnie\u017c literatur\u0119 i odno\u015bniki. Deska ta zosta\u0142a sprawdzona systemem antyplagiatowym &#8211; plagiat 0%, 100% unikatowej tre\u015bci (wynik).<\/p>\n\n\n\n<p>W czasie naszych prac w \u015awi\u0105tyni maso\u0144skiej, jak i w profa\u0144skim \u017cyciu codziennym, spotykamy si\u0119 z rytua\u0142ami, czy okre\u015blonym zespo\u0142em czynno\u015bci b\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bci\u0105 jakiej\u015b Ceremonii, Obrz\u0119d\u00f3w, Aktu, etc., lub chocia\u017c z jak\u0105\u015b okre\u015blon\u0105 form\u0105 czynno\u015bci magicznych, obrz\u0119dowych, religijnych. Zatem maso\u0144ski rytua\u0142 to nic innego, jak ceremonia\u0142 lo\u017cowy, czyli spos\u00f3b zachowania i czynno\u015bci sprawowanych w czasie prac Lo\u017cy, forma, gest, szata, jak i odpowiednio dobrane s\u0142owa maso\u0144skich obrz\u0119d\u00f3w. Je\u015bli nie s\u0142owa, pierwotna tre\u015b\u0107 i transformuj\u0105ce znaczenie obrz\u0119d\u00f3w i symboliki staj\u0105 si\u0119 najwa\u017cniejsze, a tylko forma samych obrz\u0119d\u00f3w i ich sprawowanie, to mamy do czynienia z prost\u0105 ceremoni\u0105, czyli zatraceniem pierwotnego przekazu symbolicznego rytua\u0142u maso\u0144skiego, czego nale\u017cy unika\u0107. Samo s\u0142owo rytua\u0142 pochodzi od \u0142aci\u0144skiego <em>ritus<\/em>, co oznacza w\u0142a\u015bnie kult lub ceremoni\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Maso\u0144ski Ryt, jak Francuski, Memphis-Misra\u00efm, Ryt Szkocki Dawny i Uznany, Ryt Szkocki Rektyfikowany, to nic innego jak struktura, spos\u00f3b przekazu i symbolika danego systemu filozoficznego, wolnomy\u015blicielskiego typu maso\u0144skiego. Dzi\u0119ki poznawaniu symboliki stopni poznajemy w spos\u00f3b alegoryczny i usystematyzowany zbi\u00f3r prawd moralnych i duchowych. Ryt (np. RSDiU), inaczej Obrz\u0119d, b\u0119dzie jeden, ale ka\u017cda Obediencja, ka\u017cda niekiedy nawet Lo\u017ca ma sw\u00f3j w\u0142asny rytua\u0142 w obr\u0119bie danego rytu nieznacznie r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 od rytua\u0142u w innych lo\u017cach. Pierwotnie poj\u0119cie rytu odnosi\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do stopni wy\u017cszych, lo\u017ce \u015bwi\u0119toja\u0144skie &#8211; niezale\u017cnie od stopnia &#8211; pracowa\u0142y w jednym i tym samym ceremoniale (tzw. rytua\u0142 l\u00f3\u017c b\u0142\u0119kitnych). W Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich i Wielkim Wschodzie Francji (oraz wielu innych Obediencjach) wzgl\u0119dem rytua\u0142u l\u00f3\u017c b\u0142\u0119kitnych, podobnie jak wi\u0119kszo\u015bci masonerii roma\u0144skiej, cz\u0119sto stosuje si\u0119 skr\u00f3t my\u015blowy okre\u015blaj\u0105c prace l\u00f3\u017c w stopniu 1-3 jako pracuj\u0105ce np. w Rycie Szkockim Dawnym i Uznanym w stopniach symbolicznych (od Ucznia do Mistrza), co nie do ko\u0144ca jest formalnie poprawne i bywa krytykowane przez przedstawicieli masonerii anglosaskiej. W przypadku l\u00f3\u017c b\u0142\u0119kitnych (tzw. \u015aw. Jana) m\u00f3wi\u0105c o rycie ma si\u0119 w\u0142a\u015bciwie na my\u015bli okre\u015blony rytua\u0142 nadany przez odpowiedni Wielki Wsch\u00f3d, Wielk\u0105 Lo\u017c\u0119, tak aby nie by\u0142o sprzeczno\u015bci z wy\u017cszymi stopniami, kt\u00f3re z regu\u0142y s\u0105 niezale\u017cne od tej lo\u017cy, a zatem formalnie nie jest to RYT. Natomiast w stopniach wy\u017cszych Ryt w masonerii ma znaczenie administracyjne, ale tak\u017ce jako ceremonia\u0142 oraz przekaz symboliczny, moralny i filozoficzny. W przypadku l\u00f3\u017c symbolicznych (stopnie 1-3) rytua\u0142 RSDiU stosowany w Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich w du\u017cym stopniu pochodzi od Rytu Francuskiego i Rytu York, mniej czerpie si\u0119 z w\u0142a\u015bciwego Rytu RSDiU (w\u0142a\u015bciwie stopnie 4-33), pewne elementy zaczerpni\u0119to z innych system\u00f3w, jak R\u00f3\u017cokrzy\u017c. Co wcale nie oznacza, \u017ce jest gorszy, ni\u017c \u015bwi\u0119toja\u0144ski rytua\u0142 Emulation UGLE (a w Polsce stosowany np. w Lo\u017cy Enigma Wielkiej Lo\u017cy Narodowej Polski). Jest zwyczajnie inny, a w odmienno\u015bci warto dostrzec pi\u0119kno. Zreszt\u0105 oba rytua\u0142y nios\u0105 wiele dozna\u0144. Ryt Francuski (nie rozumiany szeroko, ale do\u015b\u0107 w\u0105sko) w Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich to uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniona wersja Rytua\u0142u Groussier.<\/p>\n\n\n\n<p>Rytua\u0142ami, inaczej ceremonia\u0142ami, nazywamy specyficzne dla danej kultury symbolicznej powtarzaj\u0105ce si\u0119 sekwencje formalnych s\u0142\u00f3w, wypowiedzi, czyn\u00f3w itp. Te czynno\u015bci, s\u0142owa musz\u0105 &#8211; dla cz\u0142onk\u00f3w danej spo\u0142eczno\u015bci &#8211; posiada\u0107 okre\u015blony sens, wywo\u0142ywa\u0107 po\u017c\u0105dane skutki, np. przemian\u0119 Profana w Masona. Przyk\u0142adem tego jest rytualne wej\u015bcie do lo\u017cy, czy podr\u00f3\u017ce. Rytua\u0142y s\u0105 dokonywane w celu osi\u0105gni\u0119cia po\u017c\u0105danego skutku &#8211; budowy Egregora. Niekiedy skutek mo\u017ce by\u0107 oderwany od pozornego oczywistego celu funkcjonalnego. Rytua\u0142 mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107, albo z Sacrum, albo tabu, w rzadkich przypadkach r\u00f3wnie\u017c z Profanum, w Wolnomularstwie mamy wszystkie trzy rodzaje. Sacrum, to np. inicjacja Ucznia, prace w stopniu Ucznia, czy Czeladnika, Tabu to np. lo\u017ca \u017ca\u0142obna (pami\u0119ci) zwi\u0105zana z tabu \u015bmierci, a profanum (a w\u0142a\u015bciwie na granicy Sacrum i Profanum), to np. rytua\u0142 bankietu z okazji \u015aw. Jana, najcz\u0119\u015bciej zimowego lub np. rytua\u0142 maso\u0144skich toast\u00f3w podczas Agapy. Jak wi\u0119c wida\u0107 rytua\u0142y, obrz\u0119dy, nie s\u0105 tylko domen\u0105 religii, s\u0105 te\u017c rytua\u0142y \u015bwieckie, jak maso\u0144skie. Przy czym nie wolno zapomina\u0107, \u017ce Wolnomularstwo jest r\u00f3wnie\u017c zakonem (\u015bwieckim Zakonem inicjacyjnym ale jednak zakonem). Innymi przyk\u0142adami \u015bwieckich rytua\u0142\u00f3w s\u0105 m.in. okre\u015blone formy i sposoby kibicowania podczas mecz\u00f3w, kt\u00f3re wymagaj\u0105 znajomo\u015bci barw klubowych, okrzyk\u00f3w, znajomo\u015bci intonacji, sposobu reakcji na okre\u015blone sytuacje i inne. Takim \u015bwieckim rytua\u0142em, powtarzanym zawsze w prawie identyczny spos\u00f3b, jest r\u00f3wnie\u017c sobotnio-niedzielne sp\u0119dzanie ca\u0142ymi rodzinami czas w galeriach handlowych, co staje si\u0119 modne w wi\u0119kszych miastach. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie chodzi tu tylko o zakup, ale tak\u017ce o pr\u00f3b\u0119 sprawienia sobie i bliskim przyjemno\u015bci, poprzez zaspokojenie potrzeby posiadania np. nowego telefonu, nowego ubrania i podobnych. Nagroda w postaci spe\u0142nienia, konsumpcja, spe\u0142nia funkcj\u0119 podtrzymuj\u0105c\u0105 rytua\u0142u. T\u0105 nagrod\u0105 mo\u017ce by\u0107 w przypadku rytua\u0142\u00f3w maso\u0144skich, jak s\u0105dz\u0119, dost\u0105pienie mo\u017cliwo\u015bci poznania samego siebie i samodoskonalenia dzi\u0119ki specyficznej metodzie i nauce wolnomularskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Rytua\u0142y musz\u0105 by\u0107 znane i rozumiane w danej spo\u0142eczno\u015bci, te same rytua\u0142y w innej spo\u0142eczno\u015bci b\u0119d\u0105 niezrozumia\u0142e, a nawet mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 niepok\u00f3j lub agresj\u0119, np. znak Ucznia (lub innego stopnia) wykonany w ko\u015bciele b\u0119dzie nie na miejscu, a nawet mo\u017ce by\u0107 niepotrzebnym zarzewiem konfliktu. Kod, symbole i rytua\u0142 oraz miejsce i czas zastosowania rytua\u0142u musz\u0105 by\u0107 powi\u0105zane ze sob\u0105 wzajemnie i musz\u0105 wzajemnie wsp\u00f3\u0142gra\u0107. Rezultat rytua\u0142u, dojmuj\u0105ce doznanie obcowania z Si\u0142\u0105 Wy\u017csz\u0105, Bogiem, \u015awiatem Idei, czy cho\u0107by Egregorem Lo\u017cy, musi by\u0107 zrozumia\u0142y, oczekiwany i wywo\u0142ywa\u0107 dzia\u0142anie na ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 (spo\u0142eczno\u015b\u0107 danej organizacji wolnomularskiej, danego Warsztatu), np. poprzez redukcj\u0119 stresu, opanowanie strachu, uporz\u0105dkowanie i obja\u015bnianie \u015bwiata, umacnianie wi\u0119zi mi\u0119dzyludzkich (braterstwa), podtrzymanie i przekaz przekona\u0144, etc.<\/p>\n\n\n\n<p>Zdaniem socjolog\u00f3w, aby mo\u017cna by\u0142o czynno\u015bci okre\u015bli\u0107 mianem rytua\u0142\u00f3w musi by\u0107 spe\u0142nionych kilka warunk\u00f3w: musz\u0105 to by\u0107 czynno\u015bci powtarzalne najcz\u0119\u015bciej z odniesieniem magiczno-religijnym, &#8222;odtwarzane wed\u0142ug ustandaryzowanego schematu&#8221;, czynno\u015bci musz\u0105 by\u0107 dzia\u0142aniami pozatechnicznymi, z regu\u0142y musz\u0105 to by\u0107 tak\u017ce czynno\u015bci spo\u0142eczne. Przy czym czynno\u015bci spo\u0142eczne mog\u0105 by\u0107 dokonywane przez jednego cz\u0142owieka w formie rodzinnych obrz\u0119d\u00f3w religijnych, jak chocia\u017cby modlitwy, uczestnictwo w przekazywanych przez \u015brodki masowego przekazu mszach. Podobnie zakonnik przebywaj\u0105c w eremie podporz\u0105dkowuje swoje wyalienowane \u017cycie swoistym rytua\u0142om religijnym, kt\u00f3re cho\u0107 wykonywane przez jedn\u0105 osob\u0119 s\u0105, co do zasady, klasyfikowane jako spo\u0142eczne. Dzia\u0142aniami pozatechnicznymi w literaturze przedmiotu okre\u015bla si\u0119 \u015brodki nieadekwatne do cel\u00f3w, cel\u00f3w najcz\u0119\u015bciej nieosi\u0105galnych dla jednostki. Jednostka nie ma wtedy \u017cadnego wp\u0142ywu na cel. Przyk\u0142adowo msza nie ma realnego i mierzalnego wp\u0142ywu na pok\u00f3j na \u015bwiecie, czy ub\u00f3stwo, podobnie jak wypicie kawy nie spowoduje zaniku wojen i konflikt\u00f3w militarnych. Klasyczny podzia\u0142 rytua\u0142\u00f3w dzieli je na \u015bwieckie i religijne. Religijne rytua\u0142y, to m.in. obrz\u0119d obrzezania w judaizmie i islamie, obrz\u0119d chrztu, bierzmowania, nabo\u017ce\u0144stwo eucharystyczne, obrz\u0119d zaplecin, postrzy\u017cyn, wszelkie rytua\u0142y przej\u015bcia, rytua\u0142y zwi\u0105zane z ma\u0142\u017ce\u0144stwem oraz rytua\u0142y zwi\u0105zane z izolacj\u0105, czyli z tabu lub \u015bmierci\u0105,&nbsp; a tak\u017ce m.in. salat, czyli nakaz modlitwy pi\u0119\u0107 razy w ci\u0105gu dnia ze wzrokiem skierowanym ku Mekce, nakaz pielgrzymki do Mekki, kontemplacja i medytacja tajemnic r\u00f3\u017ca\u0144ca, inwokacje, czy codzienne sk\u0142adanie ofiar z ludzi przez Aztek\u00f3w, aby ocali\u0107 \u015bwiat umo\u017cliwiaj\u0105c ruch S\u0142o\u0144cu po niebosk\u0142onie i wiele innych specyficznych dla danej religii, wierze\u0144 i kult\u00f3w religijnych. Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy szama\u0144skimii magicznymi rytua\u0142ami a religijnymi rytua\u0142ami, kt\u00f3re maj\u0105 tylko s\u0142u\u017cy\u0107 rzekomej odnowie moralnej i kontaktowi z Bogiem, transcendencji, czego podobno rytua\u0142y magiczne maj\u0105 nie posiada\u0107, jest iluzoryczne i podkre\u015blane g\u0142\u00f3wnie przez \u015brodowiska kap\u0142a\u0144skie lub powi\u0105zane z nimi. Dla mnie, nie da si\u0119 jednoznacznie rozgraniczy\u0107, szczeg\u00f3lnie w pierwotnych religiach, rytua\u0142\u00f3w stricte magicznych (szama\u0144skich, r\u00f3\u017cnych podobnych o charakterze quasi-magicznym, ale zawsze transowym i ekstatycznym) od tych jedynie religijnych. Zbyt cz\u0119sto obydwa maj\u0105 identyczn\u0105 funkcj\u0119 i s\u0105 sprawowane przez jedn\u0105 i t\u0105 sam\u0105 osob\u0119, np. ja nie umiem rozr\u00f3\u017cni\u0107 magii od religii w liturgicznej formule anatemy w trakcie mszy (nie soboru) w katolicyzmie, obie formy rytua\u0142y mog\u0105 si\u0119 tutaj przenika\u0107. Religijne rytua\u0142y generalnie maj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na celu integracj\u0119 ze wsp\u00f3lnot\u0105 religijn\u0105 oraz pog\u0142\u0119bienie relacji z duchami, przodkami, istotami boskimi lub Absolutem. Magiczne rytua\u0142y te\u017c mog\u0105 mie\u0107 takie cele. Oba mog\u0105 mie\u0107 te\u017c bardziej przyziemne cele, np. uzdrawianie (msze uzdrawiaj\u0105ce z relikwiami, czy uzdrawianie przez czarownika z wykorzystaniem nekromancji, czyli zwyczajnie ko\u015bci lub innych cz\u0119\u015bci cia\u0142a przodk\u00f3w), zebranie pieni\u0119dzy (np. zbieranie datk\u00f3w &#8222;na tack\u0119&#8221; w ko\u015bcio\u0142ach, op\u0142ata dla czarownika za przeprowadzenie rytua\u0142u). Ich dok\u0142adne rozr\u00f3\u017cnienie przekracza moje mo\u017cliwo\u015bci i wymogi, stosunkowo kr\u00f3tkiej, deski lo\u017cowej.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym sensie, np. pierwotny rytua\u0142 Memphis-Misra\u00efm, po zjednoczeniu obu Ryt\u00f3w (Rytu Misraim i Rytu Memphis), a przed reform\u0105 Ambelaina, mia\u0142 wiele wsp\u00f3lnego z religijnymi rytua\u0142ami, inwokowano bowiem m.in. Izyd\u0119 i Horusa, a zatem tak wa\u017cny dla rytua\u0142\u00f3w religijnych warunek modlitwy i odniesienia do Boga zosta\u0142 nie wprost, ale jednak spe\u0142niony. Nawet i dzi\u015b prace tzw. masonerii anglosaskiej maj\u0105 w swojej Inwokacji odniesienia do Wielkiego Architekta \u015awiata (Wielkiego Budownika \u015awiata) rozumianego tutaj wprost jako osobowego Boga, Stw\u00f3rc\u0119 Wszech\u015bwiata (lub chocia\u017c plato\u0144skiego Demiurga). Aczkolwiek jestem masonem nurtu liberalnego i nie mam pewno\u015bci, jak wygl\u0105daj\u0105 rytua\u0142y ka\u017cdej z l\u00f3\u017c rozpoznawanej przez UGLE.<\/p>\n\n\n\n<p>Nic zatem dziwnego, \u017ce ju\u017c pierwotny ryt l\u00f3\u017c egipskich opisany przez Cagliostro (z kt\u00f3rego po\u015brednio wywodzi si\u0119 Memphis-Misra\u00efm) mia\u0142 wiele odwo\u0142a\u0144 do alchemii, <em>materii prima<\/em> i Absolutu. R\u00f3wnie\u017c w Rycie Szkockim Dawnym i Uznanym,&nbsp; Rycie Szwedzkim, Rycie R\u00f3\u017cokrzy\u017cowym, Rycie \u015acis\u0142ej Obserwy (SOT), Rycie Szkockim Rektyfikowanym, Rycie Salomona wskutek cz\u0119stych odwo\u0142a\u0144 do Wielkiego Budownika mo\u017cna doszuka\u0107 si\u0119 wielu podobie\u0144stw do rytua\u0142\u00f3w religijnych, cho\u0107 nie s\u0105 one nimi de facto, a przynajmniej nie s\u0105 nimi wprost, jak s\u0105dz\u0119. Ciekawymi rytua\u0142ami typu religijnego, cho\u0107 wi\u0105\u017c\u0105cymi si\u0119 nie tylko ze sfer\u0105 Sacrum, ale i Profanum, a wi\u0119c tzw. rytua\u0142ami mieszanymi s\u0105 np. rytua\u0142 koszerno\u015bci w judaizmie lub halal w islamie. Zasady te nie dotycz\u0105 tylko uboju bez og\u0142uszania i nakazu modlitw podczas uboju, dotycz\u0105 te\u017c chocia\u017cby zwyk\u0142ych czynno\u015bci przygotowania posi\u0142k\u00f3w w domu przeci\u0119tnego wyznawcy religii. Ciekawe s\u0105 r\u00f3wnie\u017c rytua\u0142y zwi\u0105zane z czynno\u015bciami pogrzebowymi, przyk\u0142adowo w judaizmie zw\u0142oki s\u0105 obmywane kilkadziesi\u0105t razy, dopiero s\u0105 ubierane w lniany ca\u0142un i chowane na wsch\u00f3d, bo st\u0105d ma przyj\u015b\u0107 Mesjasz. W trakcie \u017cycia prawowierny \u017cyd (\u017cyd jako wyznawca religii nie cz\u0142onek narodu) musi si\u0119 obmywa\u0107 rytualnie w specjalnym zbiorniku z deszcz\u00f3wk\u0105 lub wod\u0105 z lodu zwanym mykw\u0105. Te formy rytualnych ablucji zanikn\u0119\u0142y w chrze\u015bcija\u0144stwie. Chocia\u017c jeszcze w \u015aredniowieczu chrzest odbywa\u0142 si\u0119 poprzez zanurzenie ca\u0142ego cia\u0142a w baptysterium. W buddyzmie najwa\u017cniejsze rytua\u0142y wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tabu jedzenia oraz ze \u015bpiewem i mantrowaniem modlitw i inwokacji. W hinduizmie najwa\u017cniejszy rytua\u0142 to pud\u017ca, czyli wst\u0119pna modlitwa i z\u0142o\u017cenie ofiary z kwiat\u00f3w, mas\u0142a ghi, s\u0142odko\u015bci oraz wody i kadzide\u0142. W trakcie sk\u0142adania ofiary wa\u017cne jest palenie kadzid\u0142a oraz dzwonienie dzwonkami. W sikhizmie najwa\u017cniejszy rytua\u0142 dla dojrza\u0142ych m\u0119\u017cczyzn to ketha, czyli rytualne medytacje i dyskusje. W Wicca najwa\u017cniejsze rytua\u0142y to lunarne esbaty, sabaty oraz codzienne rytualne sk\u0142adanie ofiar Bogini i Bogu. Ofiara dla nich musi reprezentowa\u0107, co najmniej 4 \u017cywio\u0142y, np. s\u00f3l jako reprezentant \u017cywio\u0142u ziemi, kadzid\u0142o jako powietrza, etc.<\/p>\n\n\n\n<p>Rytua\u0142ami \u015bwieckimi, opr\u00f3cz wspomnianych powy\u017cej rytua\u0142\u00f3w maso\u0144skich, to m.in. weekendowe rytua\u0142\u00f3w odwiedzana galerii handlowych, wszelkiego rodzaju rytua\u0142y polityczne, rytua\u0142y wojskowe, policyjne i inne s\u0142u\u017cbowe lub zawodowe (adwokackie, s\u0119dziowskie, lekarskie, harcerskie i inne skautingowe), rytua\u0142y dyplomatyczne (w tym i ceremonia\u0142 kr\u00f3lewski) i niekt\u00f3re rozrywkowe. Z takimi rytua\u0142ami mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107 okre\u015blony str\u00f3j, cho\u0107 dzi\u015b to powi\u0105zanie zanika, jak kitel, prawnicza toga lub mundur. Taki str\u00f3j mo\u017ce od razu pozycjonowa\u0107 rytua\u0142,&nbsp; a nawet i zachowanie os\u00f3b postronnych. Niekt\u00f3rzy do \u015bwieckich rytua\u0142\u00f3w zaliczaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c rytua\u0142y tatua\u017cu (cho\u0107 np. w Tajlandii rytualny tatua\u017c ma najcz\u0119\u015bciej znaczenie religijne), makija\u017cu i inne cielesne. Szczeg\u00f3lny rozrost rytua\u0142\u00f3w \u015bwieckich mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w monarchiach absolutnych, takich jak wsp\u00f3\u0142czesna Arabia Saudyjska lub Watykan, oraz we wszelkich ustrojach totalitarnych, co szczeg\u00f3lnie by\u0142o to zauwa\u017calne w III Rzeszy, gdzie czczono dzie\u0144 urodzin Hitlera. Podobnie znaczenia rytualnego nabra\u0142 Pierwszy sztandar NSDAP z Hakenkreuz&#8217;em. Moim zdaniem, centralnym punktem rytua\u0142\u00f3w III Rzeszy, a i dzi\u015b podobne mo\u017cna zaobserwowa\u0107 z micie niezwyci\u0119\u017conego &#8222;supermena&#8221; z Korei P\u00f3\u0142nocnej &#8211; Kim D\u017cong Una &#8211; by\u0142 mit Nadcz\u0142owieka, Aryjczyka i Hitlera jako uosobienia (rzekomego) tego mitu. Kult wodza, niekiedy nawet nadprzyrodzone zdolno\u015bci (np. chocia\u017cby brak defekacji u przyw\u00f3dcy KRLD, bowiem pokarm spo\u017cywa i trawi podobno bezstratnie) tego wodza, to podstawowy element wielu ideologii pa\u0144stw totalitarnych. Innymi przyk\u0142adami \u015bwieckich rytua\u0142\u00f3w s\u0105  tak\u017ce przyk\u0142adowo \u015bwi\u0119to \u017cniw (tzw. Do\u017cynki) i inne. Specyficznymi rytua\u0142ami \u015bwieckimi s\u0105 rytua\u0142y naukowc\u00f3w, np. za takie rytua\u0142y mo\u017cna uzna\u0107 psychoanaliz\u0119 lub psychologie spo\u0142eczn\u0105.  Sama psychoanaliza zreszt\u0105 bada funkcj\u0119 zbiorow\u0105 rytua\u0142\u00f3w. Podobnymi rytua\u0142ami s\u0105 ponadto nawet rytua\u0142y na uczelniach, cho\u0107by immatrykulacja i inne \u015bci\u015ble sformalizowane uroczysto\u015bci uczelniane (i nie tylko) pe\u0142ne okre\u015blonych i oczekiwanych rytua\u0142\u00f3w. Patrz\u0105c z tego punktu widzenia widzimy doskonale, \u017ce nasz \u015bwiat w du\u017cym stopniu sk\u0142ada si\u0119 z rytua\u0142\u00f3w, i nie tylko nie ma nic w tym dziwnego, ale jest to zjawisko typowe, wr\u0119cz mo\u017cna powiedzie\u0107 spodziewane.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awiat d\u0105\u017cy do globalizacji, rytua\u0142y wielu os\u00f3b, grup spo\u0142ecznych, kraj\u00f3w, zanikaj\u0105. Te rytu\u0142y, kt\u00f3ry pozosta\u0142y , przetrwa\u0142y, podlegaj\u0105 &#8222;upodobnieniu i standaryzacji&#8221;, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki prasie i telewizji, a obecnie cz\u0119\u015bciej dzi\u0119ki mediom spo\u0142eczno\u015bciowym. Jednak\u017ce nadal wiele grup ma swoje w\u0142asne zwyczaje, celebruje je, wyznaje lokalne ideologie, przekonania, tabu, tak\u0105 w\u0142a\u015bnie grup\u0105 jest Wolnomularstwo. Zale\u017cy to od lokalnych uwarunkowa\u0144, miejsca bytowania, wyznawanej religii, zamo\u017cno\u015bci, dost\u0119pno\u015bci do mass medi\u00f3w i Internetu, kultury, struktury spo\u0142ecznej i przeci\u0119tnego wieku grupy, po\u017cywienia, klimatu i wielu innych. To w\u0142a\u015bnie te ma\u0142e rytua\u0142y pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 stabilizuj\u0105c\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie i stanowi\u0105 wa\u017cny element tzw. kontroli spo\u0142ecznej. Wbrew pozorom jest to wa\u017cniejszy element kontroli spo\u0142ecznej i znacznie bardziej spajaj\u0105cy spo\u0142eczno\u015b\u0107 element ni\u017c stanowione prawo. Niekiedy, jak w islamie, nakazy religijne, etyka i moralno\u015b\u0107, rytua\u0142y \u015bwieckie i prawo, staj\u0105 si\u0119 jednym w postaci szaria (prawo szariatu). Teologia i religia staje si\u0119 tutaj rodzajem specyficznego przymusu prawnego. Na szcz\u0119\u015bcie, rytua\u0142y maso\u0144skie, nie maj\u0105 sensu poza masonami i nie zmuszaj\u0105 nie-masona do podporz\u0105dkowania bezwarunkowego im pod kar\u0105. Poniewa\u017c nie ma przymusu w Wolnomularstwie, ceni si\u0119 Wolno\u015b\u0107 jednostki i narod\u00f3w i uznaje r\u00f3wno\u015b\u0107 wszystkich religii (ka\u017cda dla masona jest r\u00f3wnie wa\u017cna, a \u017cadna nie jest bardziej, czy mniej wa\u017cna; ka\u017cde wierzenie jest w sferze prywatnej masona), to to Wolnomularstwo jest zakazane w wielu krajach islamskich (s\u0105 te\u017c inne powody, cho\u0107 mniej wa\u017cne raczej), cho\u0107 nie wszystkich krajach islamskich zwalcza si\u0119 masoneri\u0119, np. Turcja nie zdelegalizowa\u0142a masonerii i dzia\u0142a ona z niewielkimi przerwami od 1721r. (a nawet pod koniec XIXw. w Turcji dzia\u0142a\u0142a lo\u017ca maso\u0144ska okre\u015blona jako polska (by\u0107 mo\u017ce jedynie polskoj\u0119zyczna), cho\u0107 poza materia\u0142ami tureckimi niewiele wi\u0119cej mog\u0142em znale\u017a\u0107 na jej temat. Umi\u0142owanie wolno\u015bci i uwa\u017canie, przez masoneri\u0119, wszystkich ludzi za r\u00f3wnych (niezale\u017cnie od pochodzenia, &#8222;rasy&#8221;, wyznawanej religii, ideologii, statusu maj\u0105tkowego i spo\u0142ecznego) by\u0142a powodem (i jest) zwalczania masonerii przez ro\u017cnego rodzaju przekl\u0119te totalitaryzmy, jak faszyzm, klerofaszyzm, nazizm, czy komunizm.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rytua\u0142\u00f3w, mimo swej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i odmienno\u015bci w czasie i przestrzeni, wydaje si\u0119 by\u0107 stosunkowo do\u015b\u0107 uniwersalna, je\u015bli tylko pozbawi\u0107 je otoczki mistycznej i jedynie s\u0142usznej ideologii lub religii. Zdaniem Mircea Eliade rytua\u0142y powsta\u0142y jako przywracanie, odtwarzanie pierwotnego mitu (np.&nbsp; mit &#8222;m\u0119cze\u0144skiej&#8221; \u015bmierci w wyniku zamachu na Horsta Wessela b\u0119d\u0105cy podstaw\u0105 rytua\u0142\u00f3w w III Rzeszy; \u015bmier\u0107 Marzanny, etc.). Oczywi\u015bcie, niekiedy odtwarzanie tego mitu prowadzi do uaktualnienia przesz\u0142o\u015bci, w my\u015bl wodza, partii, w\u0142adzy \u015bwieckiej lub religijnej. Rytua\u0142 swoj\u0105 moc\u0105 czynnie dzia\u0142aj\u0105c w \u015bwiecie doprowadza do swoistego przekszta\u0142cenia uczestnicz\u0105cych w tym rytuale. Nic zatem dziwnego, \u017ce &#8211; cho\u0107by na pod\u015bwiadomym poziomie &#8211; rytua\u0142y i symbolika maso\u0144ska zmieniaj\u0105 ucznia w czeladnika, czeladnika w mistrza, cho\u0107 nie ka\u017cdy to od razu dostrzega. Przeniesienie i podwy\u017cka nie zale\u017c\u0105, li tylko od faktu obecno\u015bci na pracach, pisania desek, ale &#8211; przede wszystkim &#8211; od stopnia absorpcji metody i nauk wolnomularskich i etyki maso\u0144skiej oraz zmiany w \u015bwiadomo\u015bci, co dokonuje si\u0119 tak\u017ce poprzez poznanie samego siebie. Wa\u017cnymi elementami metody maso\u0144skiej jest milczenie, introspekcja, pos\u0142usze\u0144stwo, nauka s\u0142uchania, s\u0142u\u017cenie innymi i spo\u0142ecze\u0144stwo, bycie dla innych, cho\u0107by poprzez filantropi\u0119, czy szerzenie nauki, idea\u0142\u00f3w i postaw etycznych charakterystycznych dla mason\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Zdaniem Durkheima wszelkie rytua\u0142y, wierzenia &#8211; szczeg\u00f3lnie w spo\u0142ecze\u0144stwach tradycyjnych &#8211; sprzyja\u0142y tworzeniu zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci, czyli pewnego elementu wsp\u00f3lnego dla ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. Religia i jej rytua\u0142y by\u0142y dla Durkheima sposobem wyra\u017cania zbiorowej rzeczywisto\u015bci i dotyczy\u0142y nie tylko kontaktu z Bogiem lub duchami, ale r\u00f3wnie\u017c \u017cycia codziennego. Sacrum nie istnieje bez Profanum, cho\u0107 wszelkie wierzenia polegaj\u0105 na oddzieleniu tych dw\u00f3ch rzeczy. Z czego wywi\u00f3d\u0142 Durkheim, \u017ce wszelkie rytua\u0142y okre\u015blaj\u0105, jak nale\u017cy post\u0119powa\u0107 z rzeczami sfery Sacrum. Wszelka zale\u017cno\u015b\u0107, wi\u0119\u017a cz\u0142owieka z jego Bogiem, ma zwi\u0105zek z zale\u017cno\u015bci\u0105 jednostki wzgl\u0119dem spo\u0142ecze\u0144stwa. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 zatem nie musi zale\u017ce\u0107 od indywidualnych cech i przekona\u0144 jednostki, ale mo\u017ce by\u0107 wymuszana przez spo\u0142ecze\u0144stwo, wychowanie. Durkheim podzieli\u0142 typy praktyk religijnych na trzy rodzaje: pozytywne, negatywne i represyjne; wydaje si\u0119 \u017ce mo\u017ce to si\u0119 odnosi\u0107 w og\u00f3lno\u015bci do wszystkich rytua\u0142\u00f3w, jak s\u0105dz\u0119. Pozytywne to te, kt\u00f3re cz\u0142onek spo\u0142eczno\u015bci musi przestrzega\u0107, np. katolik musi bra\u0107 udzia\u0142 w Wielkim Po\u015bcie, Adwencie, Eucharystii, a mason musi mie\u0107 fartuszek, bia\u0142e r\u0119kawiczki i niekiedy szat\u0119 rytualn\u0105 (jak chocia\u017cby bia\u0142\u0105 lub czarn\u0105 szat\u0119 w Memphis-Misra\u00efm, czy w W\u017bLF). Negatywne praktyki to praktyki, kt\u00f3rych wierni, cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty zobowi\u0105zani s\u0105 niestosowa\u0107, np. \u017cyd nie zje pokarm\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 koszerne, muzu\u0142manin nie wypije alkoholui nie zje pokarm\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 halal. Mason z kolei, przestrzegaj\u0105c rytua\u0142u i nakazu tajemnicy prac lo\u017cowych, nie ujawni innej osobie, nawet masonowi z tej samej Lo\u017cy, co by\u0142o jego udzia\u0142em w czasie prac, bowiem skoro ta osoba w pracach nie uczestniczy\u0142a, prawa do szczeg\u00f3\u0142owej wiedzy o tych pracach nie ma (to oraz to\u017csamo\u015b\u0107 innego masona to dwa najwa\u017cniejsze elementy s\u0142ynnej tajemnicy maso\u0144skiej). Represyjne praktyki to kary za niestosowanie si\u0119 do zasad, np. zakaz kontakt\u00f3w z cz\u0142onkami rodziny wzgl\u0119dem osoby, kt\u00f3ra opu\u015bci\u0142a np. \u015awiadk\u00f3w Jehowy, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Scjentologiczny lub inne. W nakazach <em>lex masonica<\/em> (a koniecznie trzeba doda\u0107, \u017ce w jednym z kraj\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej powsta\u0142a pierwsza katedra prawa maso\u0144skiego na \u015bwiecie) osob\u0119, kt\u00f3ra nie stosuje si\u0119 do nakaz\u00f3w maso\u0144skich, np. jest niegodna zaufania, nie jest dobrych obyczaj\u00f3w, czeka wykluczenie z Obediencji i zakaz uczestniczenia w praktykach, niekiedy &#8211; niestety&nbsp; tak\u017ce &#8211; ostracyzm, w postaci zakazu rozmowy na tematy maso\u0144skie (ale nigdy zakaz kontakt\u00f3w w og\u00f3lno\u015bci).<\/p>\n\n\n\n<p>Religia, dla Durkheima, to przemienione spo\u0142ecze\u0144stwo, bowiem spo\u0142ecze\u0144stwo ma otrzymywa\u0107 kszta\u0142t boga (Istoty Boskiej, Nadprzyrodzonej), wierze\u0144. Religia, poprzez swoje rytua\u0142y, w jakim\u015b sensie jest czynnikiem spajaj\u0105cym spo\u0142ecze\u0144stwo. Powstawanie rytua\u0142\u00f3w Durkheim wi\u0105\u017ce z emocjami ludzi, a nie jak Mircea Eliade, z odtwarzaniem mitu. Ale nie chodzi tu o emocje jednostki, ale o emocje ca\u0142ej &#8222;domeny spo\u0142ecznej&#8221;. Durkheim najbardziej opar\u0142 swoj\u0105 teori\u0119 na australijskim totemizmie Aborygen\u00f3w, co &#8211; moim zdaniem &#8211; z jednej strony nadaje mu autentyzmu, z drugiej strony jest istotnym ograniczeniem i zaw\u0119\u017ceniem pola bada\u0144. Rytua\u0142y maso\u0144skie, chocia\u017c niebezpo\u015brednio, to jednak cz\u0119\u015bciowo odwzorowuj\u0105 dawne, staro\u017cytne rytua\u0142y religijne, np. Misterie eleuzyjskie, lecz bez konotacji religijnych i bezpo\u015brednich odwo\u0142a\u0144 do Boga\/Bog\u00f3w (w tym przypadku do Demeter i Persefony). Inicjacja oraz Izba rozmy\u015bla\u0144 to nic innego, jak macica Matki Ziemi, symboliczna \u015bmier\u0107 i Zmartwychwstanie, aby dost\u0105pi\u0107 &#8222;\u015awiat\u0142a&#8221; (Iluminacji \u015awiat\u0142em), &#8222;O\u015bwiecenia&#8221;, co symbolizuje m.in. symbol Koguta. Na\u015bladuje to istotne elementy misteri\u00f3w kult\u00f3w p\u0142odno\u015bci, Asztarte, eleuzy\u0144skich, czy ozyriackich. Do pewnego stopnia analizuj\u0105c elementy rytua\u0142u maso\u0144skiego warto zatem, moim zdaniem, wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 teori\u0119 Durkheima. To pewnie zbyt daleko id\u0105ca analogia, ale mo\u017cna z teorii Durkheima powzi\u0105\u0107 mniemanie, \u017ce nie bez przyczyny wa\u017cn\u0105 zasad\u0105 wolnomularstwa jest ch\u0119\u0107 budowy mistycznej Nowej \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej dzi\u0119ki naszym specyficznym rytua\u0142om i metodzie. Nowej \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej w sercach wszystkich ludzi rozumianej jako szeroka wsp\u00f3lnota r\u00f3wnych ludzi po\u0142\u0105czonych wsp\u00f3lnymi idea\u0142ami etycznymi. i innymi<\/p>\n\n\n\n<p>Z kolei Levi Strauss uwa\u017ca\u0142, \u017ce rytua\u0142 stanowi uj\u015bcie dla niepokoju i niepewno\u015bci. Wychodz\u0105c z tej teorii cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma ch\u0119\u0107 do zmiany siebie, swojej osobowo\u015bci, otoczenia, czuje niepok\u00f3j. Szuka ukojenia w sformalizowanych rytua\u0142ach i przynale\u017cno\u015bci do grupy lub uspokajaj\u0105c siebie i zag\u0142uszaj\u0105c swoj\u0105 niepewno\u015b\u0107 rytua\u0142ami, metod\u0105 wolnomularsk\u0105 i poznaniem symboliki, przyczynia si\u0119 do zmiany na zewn\u0105trz, budowy bardziej otwartego, bardziej braterskiego bardziej r\u00f3wnego, bardziej tolerancyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Wydaje si\u0119, \u017ce do pewnego stopnia wida\u0107 to, jak w trakcie kolejnych prac maso\u0144skich znika niepok\u00f3j, strach, mo\u017ce nawet l\u0119k, Ucznia, pod wp\u0142ywem rytua\u0142u. Zamiast odczuwa\u0107 l\u0119k, zaczyna Ucze\u0144 dostrzega\u0107 pi\u0119kno i symboliczne znaczenia rytua\u0142u i wp\u0142yw na jednostk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie, mimo widocznego nawi\u0105zania do religii w mojej desce, masoneria nigdy ni\u0105 nie by\u0142a i nie jest religi\u0105. Kazdy, kto twierdzi inaczej, jest, albo dyletantem, ale szkodliwym i celowym k\u0142amc\u0105. Pewne elementy religijne&nbsp; mo\u017cna znale\u017a\u0107 w niekt\u00f3rych ezoterycznych rytach, nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, jak w przypadku Rytu Szwedzkiego, ale &#8211; moim zdaniem &#8211; nadal nie czyni to z tych ryt\u00f3w religii maso\u0144skiej (rzekomo nawet quasi-lucyferycznej u Krajskiego), co postuluj\u0105 radykalne \u015brodowiska anty-maso\u0144skie, g\u0142\u00f3wnie katolickiej proweniencji. To nic ponad tw\u00f3rcze wykorzystanie. \u017badne ze stwierdze\u0144 tej deski nie uprawnia do tezy, \u017ce masonerii to quasi-religia, sekta, kult lub inne. Jednak\u017ce t\u0142umacz\u0105c powstawanie rytua\u0142\u00f3w najpro\u015bciej odnie\u015b\u0107 si\u0119 do pierwotnych kult\u00f3w, wierze\u0144 i religii z kt\u00f3rymi wi\u0105za\u0142y si\u0119 najprawdopodobniej pierwsze rytua\u0142y. Nawet \u015bwieckie rytua\u0142y wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z specyficznymi do\u015bwiadczeniami, spe\u0142niane s\u0105 od\u015bwi\u0119tnie i bardzo cz\u0119sto wzoruj\u0105 si\u0119, nawi\u0105zuj\u0105 lub chocia\u017c wywodz\u0105 z rytua\u0142\u00f3w religijnych. Wolnomularstwo to &#8222;instytucja przede wszystkim filantropijna, filozoficzna i post\u0119powej, [jej celem] jest poszukiwanie prawdy, nauczanie etyki i wprowadzanie zasad solidarno\u015bci. [Wolnomularstwo] pracuje nad popraw\u0105 sytuacji materialnej i moralnej oraz nad doskonaleniem umys\u0142owym i spo\u0142ecznym Ludzko\u015bci.&#8221; Jak wida\u0107 z przytoczonej definicji Wolnomularstwo nie jest \u017cadn\u0105 religi\u0105, i nie zmienia tego fakt, \u017ce Wolnomularstwo posiada pewne swoiste rytua\u0142y, a tak\u017ce okre\u015blone &#8222;znaki i symbole, kt\u00f3rych ukryte znaczenie mo\u017ce zosta\u0107 objawione jedynie poprzez Wtajemniczenie&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Na poni\u017cszym obrazku przedstawiono symbolicznie Agap\u0119, rytualny posi\u0142ek po pracach Lo\u017cy (lub w Lo\u017cy, w sensie pomieszczenia, gdy Agap\u0119 traktuje si\u0119 jako cz\u0119\u015b\u0107 prac), te\u017c pe\u0142en specyficznie maso\u0144skich rytua\u0142\u00f3w. Obraz wygenerowano przy pomocy AI.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"320\" height=\"320\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/AncientAccepted-Scottish-Rite-Ritual-in-Lodge.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-272\" srcset=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/AncientAccepted-Scottish-Rite-Ritual-in-Lodge.jpg 320w, https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/AncientAccepted-Scottish-Rite-Ritual-in-Lodge-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/AncientAccepted-Scottish-Rite-Ritual-in-Lodge-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poni\u017cej deska, sprzed kilku lat, kt\u00f3rej autorem jest jeden z Braci z Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich z nieznacznymi skr\u00f3tami i poprawkami redakcyjnymi, m.in. utrudniaj\u0105cymi identyfikacj\u0105 tw\u00f3rcy lub wykraczaj\u0105ce poza mo\u017cliwe do publikacji w Internecie tre\u015bci. . Pomini\u0119to r\u00f3wnie\u017c literatur\u0119 i odno\u015bniki. Deska ta zosta\u0142a sprawdzona systemem antyplagiatowym &#8211; plagiat 0%, 100% unikatowej&#8230;<\/p>\n<p class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/2025\/03\/10\/rytual\/\" class=\"more-link\">Read More<span class=\"screen-reader-text\"> &ldquo;Rytua\u0142&rdquo;<\/span> &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=271"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":407,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/271\/revisions\/407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}