{"id":276,"date":"2025-03-10T14:57:03","date_gmt":"2025-03-10T13:57:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/?p=276"},"modified":"2025-03-10T15:04:48","modified_gmt":"2025-03-10T14:04:48","slug":"wolnomularstwo-a-religia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/2025\/03\/10\/wolnomularstwo-a-religia\/","title":{"rendered":"Wolnomularstwo a religia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Wolnomularstwo a religia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jedno z najcz\u0119\u015bciej kierowanych do nas pyta\u0144 dotyczy kwestii stosunk\u00f3w wzajemnych pomi\u0119dzy wolnomularstwem a religi\u0105 (zw\u0142aszcza ko\u015bcio\u0142em katolickim). Sprawa ta obros\u0142a wieloma mitami, nieporozumieniami a nawet celowymi k\u0142amstwami, dlatego uznali\u015bmy, \u017ce nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 jej osobny artyku\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Zagadnienie to podzielili\u015bmy na kilka element\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Stosunek wolnomularstwa do religii i duchowo\u015bci cz\u0142owieka<\/li>\n\n\n\n<li>Wolnomularstwo a chrze\u015bcija\u0144stwo<\/li>\n\n\n\n<li>Wolnomularstwo a ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki (jako przypadek szczeg\u00f3lny)<\/li>\n\n\n\n<li>Wolnomularstwo a religie niechrze\u015bcija\u0144skie<\/li>\n\n\n\n<li>Czy agnostycy i atei\u015bci mog\u0105 by\u0107 wolnomularzami?<\/li>\n\n\n\n<li>Czym jest Wielki Architekt Wszech\u015bwiata (i czy jest &#8222;maso\u0144skim bogiem&#8221;)?<\/li>\n\n\n\n<li>Wolnomularstwo a \u015bwiecko\u015b\u0107 pa\u0144stwa<\/li>\n\n\n\n<li>Praktyka wolnomularska w zakresie religii<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-285\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Stosunek wolnomularstwa do religii i duchowo\u015bci cz\u0142owieka<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"210\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-295\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po pierwsze, trzeba bardzo wyra\u017anie stwierdzi\u0107: <strong>wolnomularstwo nie zajmuje si\u0119 kwestiami religijnymi<\/strong>. Jest instytucj\u0105 \u015bwieck\u0105 i wy\u0142\u0105cznie doczesn\u0105 (nie zajmuje si\u0119 kwestiami \u017cycia po \u015bmierci, zbawienia etc.). Co wi\u0119cej, dyskusje religijne w lo\u017cach <strong>s\u0105 zabronione<\/strong>. Ta zasada towarzyszy masonerii ju\u017c od jej pocz\u0105tk\u00f3w. Warto te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce ju\u017c pierwszy spisany dokument maso\u0144ski (Manuskrypt Regius), datowany na XIV wiek nie zawiera\u0142 charakterystycznej dla pi\u015bmiennictwa tego okresu <em>invocatio Dei<\/em>. Znajduje si\u0119 w nim za to&#8230; pochwa\u0142a cz\u0142owieka (&#8222;dla chwa\u0142y wielkiego Euklidesa, kt\u00f3ry by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 geometrii&#8221;).<\/p>\n\n\n\n<p>W epoce wolnomularstwa filozoficznego (od ko\u0144ca XVI w.), okrutne do\u015bwiadczenia wojen religijnych by\u0142y powodem wprowadzenia kategorycznego zakazu poruszania kwestii religijnych w lo\u017cach. Dzi\u0119ki temu, w Lo\u017cach mogli swobodnie spotyka\u0107 si\u0119 ludzie r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144, wiar i przekona\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8222;Wolnomularstwo <strong>nie zajmuje<\/strong> si\u0119 kwestiami religijnymi i jest instytucj\u0105 \u015bwieck\u0105.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Wolnomularstwo typu roma\u0144skiego (reprezentowane m.in. przez Wielk\u0105 Zjednoczon\u0105 Lo\u017c\u0119 Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich) idzie nawet dalej, stwierdzaj\u0105c, \u017ce prze\u017cycie religijne jest indywidualn\u0105 spraw\u0105 ka\u017cdego cz\u0142owieka i nie mo\u017ce by\u0107 poddawane jakiejkolwiek ocenie. W konsekwencji &#8211; przyjmuje do l\u00f3\u017c osoby wierz\u0105ce, niewierz\u0105ce (ateist\u00f3w) i agnostyk\u00f3w na r\u00f3wnych prawach. Nieco inne stanowisko zajmuje konserwatywne wolnomularstwo typu anglosaskiego, kt\u00f3re przyjmuje do swoich szereg\u00f3w jedynie osoby wierz\u0105ce (zasadniczo odnosi si\u0119 to wyznawc\u00f3w religii Ksi\u0119gi: judaizmu, chrze\u015bcija\u0144stwa i islamu).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>REASUMUJ\u0104C:<\/strong> wolnomularstwo darzy szacunkiem ka\u017cd\u0105 religi\u0119, jednocze\u015bnie zachowuj\u0105c do ka\u017cdej z nich r\u00f3wny dystans.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-286\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Wolnomularstwo a chrze\u015bcija\u0144stwo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zwracamy tu te\u017c uwag\u0119, \u017ce poj\u0119cie chrze\u015bcija\u0144stwa obejmuje wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w, a nie jedynie konfesj\u0119 rzymskokatolick\u0105 (to podkre\u015blenie jest zw\u0142aszcza istotne w Polsce, gdzie chrze\u015bcija\u0144stwo bywa jednoznacznie uto\u017csamiane z katolicyzmem). Skoro wi\u0119c chrze\u015bcija\u0144stwo zawiera w sobie niezwykle szeroki zakres aksjologiczny, powstaje naturalne pytanie: <strong>co jest istot\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa?<\/strong> Zgodnie z przekazem Nowego Testamentu jest nim Przykazanie Mi\u0142o\u015bci (Mk 12, 28b-34):<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8222;Pierwsze jest: S\u0142uchaj, Izraelu, Pan B\u00f3g nasz jest jedynym Panem. B\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 Pana, Boga swego, ca\u0142ym swoim sercem, ca\u0142\u0105 swoj\u0105 dusz\u0105, ca\u0142ym swoim umys\u0142em i ca\u0142\u0105 swoj\u0105 moc\u0105. Drugie jest to: B\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 swego bli\u017aniego jak siebie samego. Nie ma innego przykazania wi\u0119kszego od tych&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u017badna z warto\u015bci etycznych i nauk wolnomularskich nie jest sprzeczna z powy\u017cszym nakazem. Co wi\u0119cej, mo\u017cna nawet pokusi\u0107 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce lo\u017ce wolnomularskie wr\u0119cz wpisuj\u0105 si\u0119 w s\u0142owa Jezusa, ucz\u0105c mi\u0142o\u015bci i pe\u0142nego tolerancji szacunku dla ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"166\" height=\"227\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-296\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Chrze\u015bcija\u0144stwo, jak zauwa\u017cyli\u015bmy, sk\u0142ada si\u0119 z wielu od\u0142am\u00f3w (ko\u015bcio\u0142\u00f3w). Nale\u017c\u0105 do nich mi\u0119dzy innymi: ko\u015bci\u00f3\u0142 koptyjski, egipski, ortodoksyjny (prawos\u0142awny), kalwi\u0144ski, lutera\u0144ski, anglika\u0144ski, anabapty\u015bci, ko\u015bcio\u0142y ewangelickie, grekokatolicyzm oraz, oczywi\u015bcie, katolicyzm. Ten ostatni zajmuje w kulturze polskiej szczeg\u00f3lne miejsce, dlatego po\u015bwi\u0119cili\u015bmy mu osobny podpunkt (por. ni\u017cej). Pozosta\u0142e ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie zasadniczo odnosz\u0105 si\u0119 do wolnomularstwa z \u017cyczliwo\u015bci\u0105. Dotyczy to zw\u0142aszcza ko\u015bcio\u0142\u00f3w protestanckich. Wielu duchownych protestanckich by\u0142o wr\u0119cz wysokimi rang\u0105 masonami. Najbardziej jaskrawym tego przyk\u0142adem s\u0105 James Anderson i John Theophilus Desaguliers. Ten pierwszy jest autorem Konstytucji Maso\u0144skich (podstawowego dokumentu ideowego wolnomularstwa, uznawanego do dzi\u015b za fundament aksjologiczny masonerii). Ten drugi by\u0142 z kolei jednym z pierwszych Wielkich Mistrz\u00f3w UGLE. <\/p>\n\n\n\n<p>Pewn\u0105 ciekawostk\u0105 na tym tle jest ultrakonserwatywna masoneria szwedzka, kt\u00f3ra wr\u0119cz wymaga deklaracji wiary chrze\u015bcija\u0144skiej od swoich kandydat\u00f3w. Gustaw Phiel, jeden ze szwedzkich mason\u00f3w pisa\u0142 wprost: <em>&#8222;Podstaw\u0105 wolnomularstwa jest wiara chrze\u015bcija\u0144ska. Ci, kt\u00f3rzy jej nie przyjmuj\u0105, nigdy nie b\u0119d\u0105 mogli wst\u0105pi\u0107 do zakonu (masonerii). Trzeba by\u0107 aktywnym wierz\u0105cym&#8221;<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8222;Zasadniczo, wi\u0119kszo\u015b\u0107 od\u0142am\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa (na czele z wyznaniami protestanckimi) odnosi si\u0119 do wolnomularstwa z \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i uznaje masoneri\u0119 za warto\u015bciow\u0105 drog\u0119 etyczn\u0105 ludzko\u015bci&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>REASUMUJ\u0104C:<\/strong> wolnomularstwo i chrze\u015bcija\u0144stwo nie tylko nie s\u0105 ze sob\u0105 sprzeczne, ale i nios\u0105 podobne przes\u0142anie moralne.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-287\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Wolnomularstwo a ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki (jako przypadek szczeg\u00f3lny)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zacznijmy od ma\u0142ego rysu historycznego, bowiem stosunek ko\u015bcio\u0142a katolickiego do wolnomularstwa ewoluowa\u0142: od politycznej cichej przyja\u017ani, przez otwart\u0105 wrogo\u015b\u0107 do (mniej lub bardziej) niech\u0119tnej neutralno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Od wczesnego \u015bredniowiecza a\u017c do XV w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, jako jeden z g\u0142\u00f3wnych inwestor\u00f3w infrastruktury sakralnej, cz\u0119sto zleca\u0142 prace nad budow\u0105 \u015bwi\u0105ty\u0144 cz\u0142onkom gildii maso\u0144skich. Ich mistrzostwo architektoniczne by\u0142o wystarczaj\u0105c\u0105 przepustk\u0105 do \u017cyczliwej wsp\u00f3\u0142pracy. W po\u0142owie wieku XVII, gdy w Anglii wybuch\u0142a wojna domowa, zako\u0144czona \u015bci\u0119ciem Karola II i upadkiem dynastii Stuart\u00f3w, papiestwo zacz\u0119\u0142o si\u0119 \u017cywo interesowa\u0107 potencjalnymi sojusznikami na Wyspach. Wiele l\u00f3\u017c wolnomularskich sk\u0142ada\u0142o si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie z katolik\u00f3w i to w\u0142a\u015bnie w nich dostrze\u017cono sprzymierze\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Papie\u017c chcia\u0142 powrotu Stuart\u00f3w na tron angielski, licz\u0105c na to, \u017ce ta szkocka dynastia b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 na rzecz przywr\u00f3cenia katolicyzmu. Wspiera\u0142 wi\u0119c jakobickie lo\u017ce wolnomularskie. Rachuby te jednak spali\u0142y na panewce, a kolejne powstania szkockie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 dramatycznymi kl\u0119skami. Stopniowo w Wielkiej Brytanii godzono si\u0119 z now\u0105 sytuacj\u0105. Katolicy i protestanci dojrzewali do trudnego pokoju (oczywi\u015bcie nacechowanego du\u017c\u0105 doz\u0105 rezygnacji ze strony katolickiej). Ludzie mieli do\u015b\u0107 podejrzliwo\u015bci, nienawi\u015bci i wojen. Lo\u017ce wolnomularskie, w kt\u00f3rych zach\u0119cano do braterstwa przekraczaj\u0105cego granice podzia\u0142\u00f3w religijnych by\u0142y doskona\u0142ym miejscem prze\u0142amywania nieufno\u015bci. Jednak to, co by\u0142o dobre dla Brytyjczyk\u00f3w, niekoniecznie le\u017ca\u0142o w politycznym interesie Rzymu. W tej sytuacji papiestwo dostrzeg\u0142o rodz\u0105ce si\u0119 niebezpiecze\u0144stwo, kt\u00f3rym by\u0142 wymiar ekumeniczny l\u00f3\u017c.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"143\" height=\"179\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-298\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Negatywne podej\u015bcie ko\u015bcio\u0142a do wolnomularstwa przybra\u0142o na sile po wybuchu Rewolucji Francuskiej pod koniec XVIII wieku. Powszechna krytyka Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 ostoj\u0105 ancient regime&#8217;u, sk\u0142ania\u0142a wielu wolnomularzy do zabierania krytycznego g\u0142osu w sprawach postawy duchowie\u0144stwa. 28 kwietnia 1738 roku, papie\u017c Klemens XIII, kieruj\u0105c si\u0119 motywami doktrynalnymi i dyscyplinarnymi, og\u0142osi\u0142 bull\u0119 In eminenti, w kt\u00f3rej zabroni\u0142 przynale\u017cno\u015bci do masonerii. Trzeba jednak r\u00f3wnie mocno zaznaczy\u0107, \u017ce przed og\u0142oszeniem bulli, wielu duchownych r\u00f3\u017cnych szczebli nale\u017ca\u0142o do wolnomularstwa. W tej liczbie znajdziemy r\u00f3wnie\u017c&#8230; dw\u00f3ch polskich prymas\u00f3w &#8211; Gabriela Jana Podoskiego oraz Micha\u0142a Poniatowskiego. Co wi\u0119cej, jeden z nast\u0119pnych papie\u017cy, Pius VII, wymieniaj\u0105c &#8222;b\u0142\u0119dy filozoficzne o\u015bwiecenia&#8221; nie wskaza\u0142 w ich liczbie wolnomularstwa. Niemniej jednak, w kodeksie kanonicznym pozosta\u0142 zapis tre\u015bci nast\u0119puj\u0105cej: &#8222;kto si\u0119 zapisuje do sekty maso\u0144skiej lub stowarzysze\u0144 dzia\u0142aj\u0105cych przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi podlega ekskomunice wi\u0105\u017c\u0105cej moc\u0105 samego prawa, zarezerwowanej Stolicy Apostolskiej&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Wraz z up\u0142ywem lat ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki zmienia\u0142 si\u0119, coraz bardziej otwieraj\u0105c na wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107. Kulminacj\u0105 tego procesu by\u0142y reformy Soboru Watyka\u0144skiego II, na kt\u00f3ry zreszt\u0105 zostali zaproszeni przedstawiciele w\u0142oskich l\u00f3\u017c wolnomularskich. Ostateczny kres formalnej i automatycznej ekskomunice po\u0142o\u017cy\u0142 Jan Pawe\u0142 II. To w\u0142a\u015bnie za czas\u00f3w papie\u017ca-Polaka zmieniono przytoczony powy\u017cej zapis prawa kanonicznego. Obecnie nie zawiera on ju\u017c \u017cadnego bezpo\u015bredniego odniesienia do wolnomularstwa. Brzmi on nast\u0119puj\u0105co: &#8222;Kto zapisuje si\u0119 do stowarzyszenia dzia\u0142aj\u0105cego w jakikolwiek spos\u00f3b przeciw Ko\u015bcio\u0142owi, powinien by\u0107 ukarany sprawiedliw\u0105 kar\u0105; kto za\u015b popiera tego rodzaju stowarzyszenie lub nim kieruje, powinien by\u0107 ukarany interdyktem. (Kanon 1374)&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie, wedle niekt\u00f3rych hierarch\u00f3w ko\u015bcio\u0142a katolickiego (zw\u0142aszcza zwi\u0105zanych z frakcj\u0105 ultrakonserwatywn\u0105), masoneria nadal pozostaje 's\u0142u\u017cebnic\u0105 szatana&#8217; (podobnie jak r\u00f3wnouprawnienie kobiet czy ekologia). W podobnym duchu wypowiedzieli si\u0119 biskupi niemieccy, kt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce ekskomunika jest nadal wa\u017cna. Jest to jednak jedynie interpretacja okre\u015blonych kap\u0142an\u00f3w, a nie &#8211; powszechne prawo kanoniczne. Wielu hierarch\u00f3w katolickich uwa\u017ca, \u017ce te interpretacje nie pozostaj\u0105 zgodne z oficjalnym nauczaniem ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce w my\u015bl Kanonu 1374, Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca za grzesznik\u00f3w te osoby, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do organizacji wrogich ko\u015bcio\u0142owi. Wolnomularstwo do takich organizacji nie nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce w wielu polskich lo\u017cach wolnomularskich pracuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c katolicy. Podkre\u015blaj\u0105 oni, \u017ce w \u017cadnej chwili nie czuj\u0105 konfliktu sumienia. Co wi\u0119cej, nie spotkali si\u0119 w wolnomularstwie z \u017cadn\u0105 sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej ich wiara by\u0142aby wystawiona na szwank.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8222;Wedle aktualnych zapis\u00f3w prawa kanonicznego przynale\u017cno\u015b\u0107 do wolnomularstwa <strong>nie jest<\/strong> karana ekskomunik\u0105. Co wi\u0119cej, kodeks prawa kanonicznego nie wskazuje przynale\u017cno\u015bci do wolnomularstwa jako grzechu.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>REASUMUJ\u0104C:<\/strong> Nie istniej\u0105 formalne przeszkody, aby wierz\u0105cy katolik m\u00f3g\u0142 by\u0107 wolnomularzem. Od czasu reformy prawa kanonicznego za czas\u00f3w Jana Paw\u0142a II, za przynale\u017cno\u015b\u0107 do lo\u017cy wolnomularskiej <strong>nie grozi ju\u017c ekskomunika<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1-1-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-288\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Wolnomularstwo a religie niechrze\u015bcija\u0144skie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Generalnie, wolnomularstwo, maj\u0105ce neutralny stosunek do wszystkich religii nie narzuca nikomu pogl\u0105d\u00f3w religijnych. Oznacza to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 religii, kt\u00f3rych wyznawcy nie maj\u0105 pogl\u0105d\u00f3w fundamentalnych b\u0105d\u017a radykalnych ma r\u00f3wnie\u017c neutralny, b\u0105d\u017a nawet \u017cyczliwy stosunek do masonerii. Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce lo\u017ce maso\u0144skie zdoby\u0142y sobie du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 m.in. w Japonii, gdzie g\u0142\u00f3wnymi wyznaniami s\u0105 shinto i buddyzm. Spore znaczenie maj\u0105 tak\u017ce zwi\u0105zki wolnomularstwa z judaizmem, bowiem jednym z centralnych punkt\u00f3w mitologii maso\u0144skiej s\u0105 wydarzenia opisane w Biblii, w Drugiej Ksi\u0119dze Kr\u00f3lewskiej (budowa \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>REASUMUJ\u0104C:<\/strong> G\u0142\u00f3wne religie niechrze\u015bcija\u0144skie (np. buddyzm, shinto, judaizm czy islam) s\u0105 w stosunku do wolnomularstwa neutralne b\u0105d\u017a \u017cyczliwe.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1-1-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-289\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Czy agnostycy i atei\u015bci mog\u0105 by\u0107 wolnomularzami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Akurat ta sprawa przyczyni\u0142a si\u0119 do p\u0119kni\u0119cia w samym wolnomularstwie. Od\u0142am anglosaski (konserwatywny) literalnie interpretuje zapis Konstytucji Andersona. W zwi\u0105zku z tym do l\u00f3\u017c typu anglosaskiego nie s\u0105 przyjmowane osoby, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za agnostyk\u00f3w lub ateist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8222;Mason powinien, z tytu\u0142u swojej przynale\u017cno\u015bci, przestrzega\u0107 Prawa moralnego i, je\u015bli dobrze rozumie zasady Sztuki, nigdy nie b\u0119dzie bezmy\u015blnym ateist\u0105 ani libertynem nie uznaj\u0105cym \u017cadnej religii.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"99\" height=\"139\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-300\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 wolnomularzy (dzi\u015b ich pogl\u0105dy reprezentuje masoneria roma\u0144ska) uzna\u0142a jednak, \u017ce przytoczony zapis nale\u017cy odczytywa\u0107 inaczej. Wed\u0142ug nich Anderson pisa\u0142 jedynie, \u017ce w lo\u017cy nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 znale\u017a\u0107 jedynie <em>g\u0142upi<\/em> ateista. Skoro za\u015b wyodr\u0119bniono kategori\u0119 &#8222;g\u0142upi&#8221;, to znaczy, \u017ce istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c &#8222;nieg\u0142upi&#8221; atei\u015bci, co do kt\u00f3rych Anderson nie zabiera\u0142 g\u0142osu. W takim przypadku, sformu\u0142owania zawarte w Konstytucji Andersona mo\u017cna rozumie\u0107 nast\u0119puj\u0105co: je\u015bli nasz ateizm jest &#8222;p\u0142ytki&#8221;, oparty o prost\u0105 negacj\u0119 wiary w istnienie Boga, to nie mo\u017cemy wej\u015b\u0107 pomi\u0119dzy Kolumny. Je\u015bli jednak nasz ateizm jest wynikiem przemy\u015blanego, racjonalnego procesu analizy otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata, to w\u00f3wczas takie podej\u015bcie jest zgodne z wolnomularsk\u0105 apoteoz\u0105 Rozumu. Taki cz\u0142owiek wart jest tego, aby dost\u0105pi\u0107 inicjacji w lo\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>REASUMUJ\u0104C:<\/strong> Wolnomularstwo uniwersalne nie zajmuje si\u0119 kwestiami religijnymi cz\u0142owieka. W konsekwencji, do l\u00f3\u017c mog\u0105 wst\u0119powa\u0107 zar\u00f3wno wierz\u0105cy, jak i niewierz\u0105cy (atei\u015bci) oraz agnostycy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1-1-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-290\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Czym jest Wielki Architekt Wszech\u015bwiata (i czy jest &#8222;maso\u0144skim bogiem&#8221;)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zacznijmy od podstaw: Wielki Architekt <strong>nie jest maso\u0144skim bogiem<\/strong>. Masoneria w og\u00f3le nie zajmuje si\u0119 wyznawaniem jakiegokolwiek boga, czy b\u00f3stw.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"191\" height=\"264\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Bez-nazwy.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-301\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 poj\u0119\u0107 w wolnomularstwie Wielki Architekt Wszech\u015bwiata jest <strong>Symbolem<\/strong>. Oznacza to z definicji, \u017ce jest poj\u0119ciem niejednoznacznym. Ide\u0119 Wielkiego Budownika mo\u017cna w\u0142a\u015bciwie uzna\u0107 za wynik wielosetletnich przemy\u015ble\u0144 filozoficznych i religijnych, kt\u00f3re by\u0142y przedmiotem prac wolnomularskich. Ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w jest wi\u0119c ona na sw\u00f3j spos\u00f3b p\u0142ynna i podlega ci\u0105g\u0142ym interpretacjom. Aby zrozumie\u0107, jak wolnomularze rozumiej\u0105 ide\u0119 Wielkiego Architekta, trzeba prze\u015bledzi\u0107 genez\u0119 tego poj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<p>W XVII wieku, kiedy zacz\u0105\u0142 si\u0119 proces przekszta\u0142cania l\u00f3\u017c operatywnych w lo\u017ce spekulatywne, j\u0105dro filozofii wolnomularskiej przesun\u0119\u0142o si\u0119 w stron\u0119 synkretyzmu spirytualistycznego. Miejsce realnej \u015bwi\u0105tyni, gotyckiej kamiennej Katedry, zaj\u0119\u0142a koncepcja \u015bwi\u0105tyni duchowej, otwartej zar\u00f3wno na transcendencj\u0119, jak i na my\u015bl humanistyczn\u0105. W dokumentach wolnomularskich tego okresu mo\u017cna znale\u017a\u0107 takie sformu\u0142owania: &#8222;Brat Wolnomularz uznaje zasadnicze istnienie B\u00f3stwa pod nazw\u0105 Wielkiego Budowniczego \u015awiata i d\u0105\u017cy do udoskonalenia serc ludzkich przez praktykowanie cnoty&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Dalszy post\u0119p my\u015bli filozoficznej (zw\u0142aszcza na kontynencie) doprowadzi\u0142 do stopienia si\u0119 idei osobowego Boga z bardziej abstrakcyjnym poj\u0119ciem Absolutu. Odt\u0105d, dla niekt\u00f3rych braci, B\u00f3g m\u00f3g\u0142 by\u0107 identyfikowany z konkretnym wyobra\u017ceniem religijnym (np. z bogiem chrze\u015bcija\u0144skim), a dla innych m\u00f3g\u0142 by\u0107 on nieokre\u015blon\u0105, nieodgadnion\u0105 (ale istniej\u0105c\u0105!) si\u0142\u0105 sprawcz\u0105. Dla najbardziej ateistycznych wolnomularzy Wielki Architekt to po prostu humanistycznie pojmowany Sens Wszech\u015bwiata, a wi\u0119c przyczyna, dla kt\u00f3rej wierz\u0105 oni w nakaz moralnego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142adowo, w 1866 roku Wielki Wsch\u00f3d Belgii wyrazi\u0142 swoje stanowisko w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: &#8222;Je\u015bli idea Boga wyst\u0119puje w lo\u017cach pod nazw\u0105 Wielkiego Budownika \u015awiat\u00f3w, to przechowuje si\u0119 jako tradycja zakonu, ale przez to Wielki Wch\u00f3d bynajmniej nie my\u015bli narzuca\u0107 jakiego\u015b dogmatu w tej mierze&#8221;. W ten spos\u00f3b wolnomularz z lo\u017cy konserwatywnej b\u0119dzie widzia\u0142 w idei Wielkiego Architekta osobowego Boga (np. Jezusa, JHWH b\u0105d\u017a Allaha), wolnomularz-agnostyk z lo\u017cy liberalnej widzie\u0107 w tym miejscu jak\u0105\u015b Si\u0142\u0119 Najwy\u017csz\u0105, za\u015b ateista &#8211; Rozum czy te\u017c po prostu warto\u015bci humanistyczne.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>REASUMUJ\u0104C:<\/strong>Wielki Architekt Wszech\u015bwiata jest poj\u0119ciem na po\u0142y abstrakcyjnym, na po\u0142y synkretycznym &#8211; pod kt\u00f3rym ka\u017cdy wolnomularz mo\u017ce widzie\u0107 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 wizj\u0119 boga lub idei spajaj\u0105cej Wszech\u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1-1-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-291\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Wolnomularstwo a \u015bwiecko\u015b\u0107 pa\u0144stwa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wolnomularstwo, kt\u00f3rego korzenie ideowe czerpi\u0105 z bogatej my\u015bli filozoficznej o\u015bwiecenia, opowiada si\u0119 za modelem \u015bwieckiego pa\u0144stwa. Obce s\u0105 nam wzorce pa\u0144stw teokratycznych (np. republik islamskich) i tych, w kt\u00f3rych dominacja jednej religii jest prawnie gwarantowana. Wolnomularstwo uwa\u017ca, \u017ce prze\u017cycie religijne jest swobodn\u0105 i niczym nie skr\u0119powan\u0105 domen\u0105 wn\u0119trza cz\u0142owieka. Oznacza to, \u017ce masoneria opowiada si\u0119 za neutralno\u015bci\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 Pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"69\" height=\"61\" src=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/obraz-12-1-1-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-292\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Praktyka wolnomularska w zakresie religii<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jak ju\u017c wspomniano, w wielu lo\u017cach wolnomularskich pracuj\u0105 i spotykaj\u0105 si\u0119 przedstawiciele r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144. W Polsce, co oczywiste, najliczniejsz\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 katolicy. Wielu z nich podkre\u015bla, \u017ce bycie wolnomularzem w \u017caden spos\u00f3b nie naruszy\u0142o spokoju ich sumienia. Oczywi\u015bcie, ka\u017cdy wolnomularz <strong>zachowuje prawo<\/strong> do indywidualnych pogl\u0105d\u00f3w. S\u0105 w\u015br\u00f3d nas osoby g\u0142\u0119boko wierz\u0105ce i s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zatwardziali atei\u015bci. Dzi\u0119ki klauzuli zabraniaj\u0105cej podejmowania temat\u00f3w religijnych w Lo\u017cy s\u0105 oni w stanie spotyka\u0107 si\u0119 ze sob\u0105 na braterskiej i zgodnej stopie.<\/p>\n\n\n\n<p>Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce ka\u017cdy z wolnomularzy ma swobod\u0119 g\u0142oszenia i wyra\u017cania swoich pogl\u0105d\u00f3w poza Lo\u017c\u0105 (oczywi\u015bcie nie mog\u0105 one by\u0107 sprzeczne z nakazem szacunku wobec innego cz\u0142owieka).<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z najpi\u0119kniejszych przyk\u0142ad\u00f3w wolnomularskiej postawy (cho\u0107 odnosz\u0105cym si\u0119 nie tylko do kwestii religijnych) jest historia z jednej z polskich l\u00f3\u017c we wczesnych latach &#8217;90. Gdy w Jugos\u0142awii szala\u0142a okrutna wojna domowa, w tym polskim warsztacie spotykali si\u0119 prawos\u0142awny Serb i katolicki Chorwat. Dzi\u0119ki maso\u0144skiej etyce byli oni w stanie darzy\u0107 si\u0119 szacunkiem i wdra\u017cali prawdziwie braterski nakaz mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>I to jest w\u0142a\u015bnie lekcja, kt\u00f3rej udziela nam wolnomularstwo: b\u0105d\u017acie bra\u0107mi!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wolnomularstwo a religia Jedno z najcz\u0119\u015bciej kierowanych do nas pyta\u0144 dotyczy kwestii stosunk\u00f3w wzajemnych pomi\u0119dzy wolnomularstwem a religi\u0105 (zw\u0142aszcza ko\u015bcio\u0142em katolickim). Sprawa ta obros\u0142a wieloma mitami, nieporozumieniami a nawet celowymi k\u0142amstwami, dlatego uznali\u015bmy, \u017ce nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 jej osobny artyku\u0142. Zagadnienie to podzielili\u015bmy na kilka element\u00f3w: Stosunek wolnomularstwa do religii i duchowo\u015bci cz\u0142owieka Po pierwsze, trzeba&#8230;<\/p>\n<p class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/2025\/03\/10\/wolnomularstwo-a-religia\/\" class=\"more-link\">Read More<span class=\"screen-reader-text\"> &ldquo;Wolnomularstwo a religia&rdquo;<\/span> &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-276","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=276"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":303,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/276\/revisions\/303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}