{"id":97,"date":"2025-03-08T20:18:54","date_gmt":"2025-03-08T19:18:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/?p=97"},"modified":"2025-03-20T11:02:46","modified_gmt":"2025-03-20T10:02:46","slug":"historia-wielkiej-zjednoczonej-lozy-polski-i-krajow-baltyckich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/2025\/03\/08\/historia-wielkiej-zjednoczonej-lozy-polski-i-krajow-baltyckich\/","title":{"rendered":"Historia Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich"},"content":{"rendered":"\n

Wielki Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich – tradycja si\u0119gaj\u0105ca wiek\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wielki Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich<\/strong> w swojej deklaracji ideowej podkre\u015bla \u0142\u0105czno\u015b\u0107, jaka wi\u0105\u017ce nas z pokoleniami masonerii polskiej, kt\u00f3rych d\u0142ugi \u0142a\u0144cuch si\u0119ga odleg\u0142ych czas\u00f3w I Rzeczypospolitej. Jeste\u015bmy kontynuatorami tej najszczytniejszej Tradycji, kt\u00f3ra w dobie \u015bwietno\u015bci naszej Ojczyzny by\u0142a forpoczt\u0105 humanizmu i o\u015bwiecenia w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Czujemy si\u0119 spadkobiercami naszych poprzednik\u00f3w, kt\u00f3rych dzie\u0142em by\u0142a mi\u0119dzy innymi s\u0142awna Konstytucja 3 Maja. To w\u0142a\u015bnie dlatego doroczne \u015bwi\u0119to Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich jest obchodzone w\u0142a\u015bnie na pami\u0105tk\u0119 Majowej Jutrzenki.<\/p>\n\n\n\n

Wolnomularstwo jest instytucj\u0105, kt\u00f3rej korzenie si\u0119gaj\u0105 daleko w przesz\u0142o\u015b\u0107 – dlatego w niniejszym tek\u015bcie przedstawiamy Pa\u0144stwu losy i koleje polskiej masonerii, zach\u0119caj\u0105c do zapoznania si\u0119 z nasz\u0105 histori\u0105. Chcemy podkre\u015bli\u0107, \u017ce z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w poni\u017cszy tekst jest jedynie pobie\u017cnym przypomnieniem najwa\u017cniejszych fakt\u00f3w. Osobom zainteresowanym dok\u0142adniejszymi studiami polecamy odpowiedni\u0105 literatur\u0119 historyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki wolnomularstwa w I Rzeczypospolitej<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Historia polskiego wolnomularstwa rozpoczyna si\u0119 w pocz\u0105tku XVIII wieku. To okres powa\u017cnych niepokoj\u00f3w w ca\u0142ej Europie, zw\u0142aszcza w Anglii, gdzie jakobici ca\u0142y czas pr\u00f3buj\u0105 przywr\u00f3ci\u0107 na tron Stuart\u00f3w, odsuni\u0119tych w wyniku Chwalebnej Rewolucji z 1688 roku. Rzeczpospolit\u0105 rz\u0105dzi August II Mocny, ale i tu trudno m\u00f3wi\u0107 o stabilno\u015bci politycznej. Pami\u0119tany jest jeszcze dobrze okres wojny domowej pomi\u0119dzy zwolennikami Sasa (Augusta) i Lasa (czyli Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego). Polska jest elementem gry si\u0142 wielkich mocarstw – Rosji, Prus, Austrii, a nawet odleg\u0142ej Wielkiej Brytanii (z kt\u00f3r\u0105 kr\u00f3l zawiera uk\u0142ad w 1719 roku). Nad Wis\u0142\u0119 docieraj\u0105 echa polityki europejskiej – w tym konsekwencje przegranych powsta\u0144 jakobickich z 1715 i 1718 roku. Prawdopodobnie w tym okresie pojawiaj\u0105 si\u0119 w kraju pierwsi wolnomularze (24 czerwca 1717 roku powstaje Wielka Lo\u017ca Londynu).<\/p>\n\n\n\n

Czasy permanentnego kryzysu sprawiaj\u0105, \u017ce w kraju rozwija si\u0119 bujnie \u017cycie polityczne, kulturalne i spo\u0142eczne. O swoje prawa coraz mocniej upomina si\u0119 mieszcza\u0144stwo, cho\u0107 nadal w\u0142adza spoczywa w r\u0119kach dworu i arystokracji.<\/p>\n\n\n\n

W takich to okoliczno\u015bciach, w 1721 roku pojawia si\u0119 organizacja nazwana \u201eLa Confr\u00e9rie Roug<\/em>e\u201d (Czerwone Bractwo). Organizacja ta nawi\u0105zuje do tradycji wolnomularskich l\u00f3\u017c jakobickich. W\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 przedstawiciele arystokracji, w tym r\u00f3wnie\u017c kobiety. Bractwo przyci\u0105ga swoj\u0105 tajemniczo\u015bci\u0105 i elitarno\u015bci\u0105 najznakomitsze nazwiska.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pod koniec panowania Augusta II Mocnego powstaj\u0105 kolejne warsztaty – m.in. lo\u017ca Trzech Braci. To w\u0142a\u015bnie do tej nazwy nawi\u0105zuje jedna ze wsp\u00f3\u0142czesnych l\u00f3\u017c Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich. Rozwoju wolnomularstwa na ziemiach polskich nie zwalnia nawet bulla papie\u017ca Klemensa XIII zakazuj\u0105ca katolikom wst\u0119pu do masonerii. Powstaj\u0105 kolejne lo\u017ce, g\u0142\u00f3wnie o dworskim charakterze (w Wi\u015bniowcu – 1742, we Lwowie – 1747, w Dukli – w 1755). W 1766 roku powstaje Lo\u017ca Szkocka. To efekt aktywno\u015bci Augusta Moszy\u0144skiego, stolnika koronnego, wolnomularza i r\u00f3\u017cokrzy\u017cowca, cz\u0142onka Rady Nieustaj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

Inna fascynuj\u0105ca posta\u0107 tej epoki to Alojzy Bruhl, skoligacony blisko z rodem Potockich. By\u0142 genera\u0142em artylerii konnej, starost\u0105 warszawskim (stolica zawdzi\u0119cza mu m.in. system kanalizacyjny i stra\u017c ogniow\u0105). Dzi\u0119ki dre\u017anie\u0144skim kontaktom przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju w Polsce rytu \u015acis\u0142ej Obserwy, \u0142\u0105cz\u0105cej wolnomularstwo z tradycj\u0105 zakonu templariuszy. Dzia\u0142aj\u0105 te\u017c lo\u017ce za\u0142o\u017cone przez przedstawicieli Francji w Rzeczypospolitej. W 1768 roku powstaje Lo\u017ca „Cnotliwy Sarmata”, a wraz z ni\u0105 – pierwsza w Rzeczypospolitej – lo\u017ca adopcyjna (do kt\u00f3rej inicjowano kobiety). Cztery lata wcze\u015bniej na tron wst\u0119puje ostatni polski kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski, kt\u00f3ry z masoneri\u0105 zetkn\u0105\u0142 si\u0119 kilka lat wcze\u015bniej, podczas bytno\u015bci na Zachodzie.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza polska obediencja wolnomularska – 1769<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

28 wrze\u015bnia 1769 roku powo\u0142ana zostaje pierwsza polska obediencja – Wielka Lo\u017ca Warszawska \u201eCnotliwego Sarmaty\u201d, na czele kt\u00f3rej staje August Moszy\u0144ski. To pi\u0105ta w kolejno\u015bci obediencja europejska. Dla wolnomularzy posiadaj\u0105cych wy\u017csze stopnie, utworzono Kapitu\u0142\u0119 Szkock\u0105 \u015aw. Andrzeja \u201eCzterech Narod\u00f3w Doskonale Zjednoczonych\u201d i Kapitu\u0142\u0119 R\u00f3\u017canego Krzy\u017ca. Opr\u00f3cz Wielkiej Lo\u017cy i warsztat\u00f3w uznaj\u0105cych jej zwierzchno\u015b\u0107, dzia\u0142aj\u0105 tak\u017ce lo\u017ce \u015acis\u0142ej Obserwy (zwi\u0105zane przede wszystkim z masoneri\u0105 niemieckoj\u0119zyczn\u0105) oraz Wielkiego Wschodu Francji.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem sytuacja polityczna w kraju stawa\u0142a si\u0119 coraz trudnejsza. W skomplikowanym uk\u0142adzie Rosji, Francji, Prus, Austrii i Turcji s\u0142aba Polska stawa\u0142a si\u0119 elementem przetargowym. S\u0105siedzi Rzeczypospolitej wysuwali wobec niej pretensje terytorialne i prowadzili szerok\u0105 akcj\u0119 propagandow\u0105 na dworach Europy. Znajdowa\u0142a ona pozytywny odd\u017awi\u0119k, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d k\u00f3\u0142 zafascynowanych skuteczno\u015bci\u0105 absolutystycznych Prus. Na efekty nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. w 1771 roku nast\u0105pi\u0142 pierwszy rozbi\u00f3r. Polska i Litwa straci\u0142y 211 tys. km\u00b2 i 4,5 miliona ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Konstytucja 3 Maja a wolnomularze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

22 lutego 1784 roku uroczy\u015bcie proklamowano powstanie Wielkiego Wschodu Kr\u00f3lestwa Polskiego i Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. W lo\u017cach wolnomularskich, tak zreszt\u0105 jak i w ca\u0142ym kraju, trwa\u0142y gor\u0105ce debaty nad ratowaniem kraju. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w stronnictwa patriotycznego nale\u017ca\u0142a do Wielkiego Wschodu. Wolnomularzem by\u0142 te\u017c kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski, marsza\u0142kowie Sejmu Stanis\u0142aw Ma\u0142achowski i Kazimierz Sapieha oraz wielu najznakomitszych przedstawicieli epoki.<\/p>\n\n\n\n

Coraz silniejsz\u0105 wol\u0119 stanow\u0105 przejawia\u0142o r\u00f3wnie\u017c mieszcza\u0144stwo, kt\u00f3re do tej pory nie by\u0142o w Polsce licz\u0105c\u0105 si\u0119 si\u0142\u0105 spo\u0142eczn\u0105. S\u0142ynna sta\u0142a si\u0119 Czarna Procesja prowadzona do kr\u00f3la przez prezydenta Warszawy – Jana Dekerta. Szlachta patrzy\u0142a na to z du\u017c\u0105 podjerzliwo\u015bci\u0105, obawiaj\u0105c si\u0119 wybuchu rewolucji na wz\u00f3r wydarze\u0144 paryskich.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem wolnomularze polscy, pe\u0142ni patriotycznego zapa\u0142u przygotowali projekt nowej Konstytucji, maj\u0105cej w zamierzeniu zrealizowa\u0107 projekt radykalnych reform politycznych i administracyjnych. Spo\u015br\u00f3d czterech g\u0142\u00f3wnych architekt\u00f3w Aktu Majowego a\u017c trzech nale\u017ca\u0142o do l\u00f3\u017c wolnomularskich (kr\u00f3l, Ignacy Potocki oraz sekretarz monarchy, Scipione Piattoli).<\/p>\n\n\n\n

Konstytucja, zwana Ustaw\u0105 Rz\u0105dow\u0105 z dnia 3 maja, zosta\u0142a przyj\u0119ta podczas obrad Sejmu Czteroletniego. Dla jej zabezpieczenia, Zamek Kr\u00f3lewski strze\u017cony by\u0142 przez Gwardi\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105 i oddzia\u0142y wojskowe pod dow\u00f3dztwem ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego (sk\u0105din\u0105d tak\u017ce wolnomularza). 7 maja marsza\u0142kowie sejmowi wydali uniwersa\u0142, og\u0142aszaj\u0105cy uchwalenie konstytucji. G\u0142osi\u0142 on m.in.: Ojczyzna nasza ju\u017c jest ocalona. Swobody nasze zabezpieczone. Jeste\u015bmy odt\u0105d narodem wolnym i niepodleg\u0142ym. Opad\u0142y p\u0119ta niewoli i nierz\u0105du<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Przeciwko Konstytucji opowiedzia\u0142a si\u0119 przede wszystkim Rosja, z kt\u00f3rej inicjatywy zawi\u0105zano Konfederacj\u0119 Targowick\u0105. Wybuch\u0142a wojna polsko-rosyjska. Sukcesy naje\u017ad\u017ac\u00f3w i brak pomocy ze strony Prus sprawi\u0142y, \u017ce kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski zdecydowa\u0142 si\u0119 przyst\u0105pi\u0107 do konfederacji i wyda\u0142 rozkaz do zaprzestania dalszych walk. Wielu wolnomularzy zosta\u0142o zmuszonych do ucieczki z granic\u0119. Sejm grodzie\u0144ski z 1793 roku przypiecz\u0119towa\u0142 II rozbi\u00f3r Polski.<\/p>\n\n\n\n

Konstytucja 3 Maja sta\u0142a si\u0119 symbolem patriotycznego zrywu i pr\u00f3by pod\u017awigni\u0119cia si\u0119 Polski ku o\u015bwieceniu, europejsko\u015bci i nowoczesno\u015bci. Pr\u00f3by, kt\u00f3ra zawiod\u0142a, ale kt\u00f3ra dawa\u0142a nadziej\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci nast\u0105pi renesans polskiego m\u0105drego patriotyzmu. Wolnomularstwo polskie, kt\u00f3re po\u0142o\u017cy\u0142o wielkie zas\u0142ugi w jej stworzeniu, przyj\u0119\u0142o j\u0105 do swego skarbca ideowego. To w\u0142a\u015bnie dlatego doroczne \u015bwi\u0119to Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich j jest zwi\u0105zane z 3 majem.<\/p>\n\n\n\n

W 1794 roku Polska spr\u00f3bowa\u0142a odwr\u00f3ci\u0107 kart\u0119 historii. Wybuch\u0142a insurekcja ko\u015bciuszkowska, w kt\u00f3rej udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o wielu polskich mason\u00f3w. Niestety, zryw zako\u0144czy\u0142 si\u0119 kl\u0119sk\u0105, po kt\u00f3rej nast\u0105pi\u0142 III rozbi\u00f3r Polski.<\/p>\n\n\n\n

Wolnomularstwo polskie pod zaborami i w epoce napoleo\u0144skiej<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po utracie niepodleg\u0142o\u015bci prace lo\u017cowe zamar\u0142y. Okupacyjne w\u0142adze Austrii i Rosji zakaza\u0142y jakiejkolwiek aktywno\u015bci wolnomularskiej na kontrolowanych przez siebie ziemiach polskich. Inn\u0105 postaw\u0119 przyj\u0119\u0142y w\u0142adze Prus, gdzie w latach 1797 – 1806 pracowa\u0142o w zaborze pruskim kilka warsztat\u00f3w wolnomularskich zasilanych \u017cywio\u0142em polskim.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek XIX wieku przyni\u00f3s\u0142 nadzieje zwi\u0105zane ze zwyci\u0119stwem Napoleona w wojnie z Prusami. W\u015br\u00f3d Francuz\u00f3w przybywaj\u0105cych na ziemie polskie by\u0142o wielu wolnomularzy. Trzeba tak\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce symboliczna posta\u0107 tej epoki, kt\u00f3r\u0105 honoruje nasz hymn narodowy, czyli genera\u0142 Jan Henryk D\u0105browski tak\u017ce by\u0142 wolnomularzem (podobnie jak J\u00f3zef Wybicki, autor pie\u015bni). W 1806 roku w Poznaniu zainicjowano prac\u0119 polowej lo\u017cy \u201eBracia Francuzi i Polacy Zjednoczeni\u201d. Ludwik Gutakowski, prezes Rady Ministr\u00f3w i Rady Stanu, dzi\u0119ki pomocy braci z Wielkiego Wschodu Francji w 1810 roku powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Wielki Wsch\u00f3d Narodowy Polski, skupiaj\u0105cy trzyna\u015bcie warsztat\u00f3w wolnomularskich. Dwa lata p\u00f3\u017aniej Napoleon uderzy\u0142 na Rosj\u0119. Atak za\u0142ama\u0142 si\u0119 jednak, a Rosjanie przeszli do kontrofensywy, wkraczaj\u0105c do Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Najwy\u017csze w\u0142adze Wielkiego Wschodu Narodowego, podj\u0119\u0142y w dniu 30 stycznia 1813 roku uchwa\u0142\u0119 o tymczasowym zawieszeniu w\u0142asnej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Kres wolnomularstwa na ziemiach polskich<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pierwsze powojenne obrady Wielkiego Wschodu Narodowego odby\u0142y si\u0119 27 kwietnia 1815 roku, gdzie dokonano wyboru nowych w\u0142adz obediencji. Wielkim Mistrzem zosta\u0142 Stanis\u0142aw Kostka Potocki. Pod w\u0142adz\u0105 Aleksandra I wolnomularstwo polskie pocz\u0105tkowo rozwija\u0142o si\u0119 pomy\u015blnie. Pracowa\u0142o kilkana\u015bcie l\u00f3\u017c, w tym trzy – warsztaty wy\u017cszych stopni. Przez pewien czas (1819-20) istnia\u0142o tak\u017ce Wolnomularstwo Narodowe Waleriana \u0141ukasi\u0144skiego. Mia\u0142o charakter wybitnie patriotyczny i nawi\u0105zywa\u0142o w ceremoniale do epoki napoleo\u0144skiej (popiersie Cesarza by\u0142o obowi\u0105zkowym elementem wystroju Lo\u017cy). Wkr\u00f3tce wolnomy\u015blicielski i niepodleg\u0142o\u015bciowy rys polskiej masonerii sta\u0142 si\u0119 sol\u0105 w oku zaborc\u00f3w. Na mocy dekretu cesarza Aleksandra I, og\u0142oszonego przez genera\u0142a J\u00f3zefa Zaj\u0105czka, 25 wrze\u015bnia 1821 roku lo\u017ce wolnomularskie zosta\u0142y zamkni\u0119te. Wolnomularstwo na ziemiach polskich zamar\u0142o, trwaj\u0105c jednak w symbolice legion\u00f3w i w duszach polskich mason\u00f3w na emigracji.<\/p>\n\n\n\n

U progu Niepodleg\u0142o\u015bci i w II Rzeczypospolitej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na terenach zaboru rosyjskiego pewn\u0105 aktywno\u015b\u0107 wolnomularsk\u0105 mo\u017cna odnotowa\u0107 dopiero na pocz\u0105tku XX wieku. Sprzyjaj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119 do powo\u0142ania l\u00f3\u017c wolnomularskich na ziemiach polskich wykorzystali wolnomularze polscy przebywaj\u0105cy we Francji. W 1909 roku, dzia\u0142aj\u0105c pod auspicjami Wielkiego Wschodu Francji, utworzyli w Warszawie konspiracyjn\u0105 lo\u017c\u0119 \u201eWyzwolenie\u201d. W latach 1910-1914 powo\u0142ano do \u017cycia kolejne plac\u00f3wki wolnomularskie: w Wilnie \u201eLitwa\u201d, Kaliszu \u201e\u015awit\u201d, Petersburgu \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d, Lublinie \u201eWolni Oracze\u201d i w Warszawie \u201eOdrodzenie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Polscy wolnomularze podj\u0119li dzia\u0142ania na rzecz budowania niezale\u017cnych struktur krajowych. Mimo to zar\u00f3wno Angielska Lo\u017ca Matka \u015awiata, jak i Wielki Wsch\u00f3d Francji odnosi\u0142y si\u0119 do tego projektu z du\u017c\u0105 nieufno\u015bci\u0105, dlatego zwr\u00f3cono si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o pomoc do Wielkiej Lo\u017cy Narodowej W\u0142och. Ta zareagowa\u0142a pozytywnie ju\u017c 19 marca 1920 roku, zosta\u0142a powo\u0142ana pierwsza w niepodleg\u0142ej Polsce Lo\u017ca-Matka \u201eKopernik\u201d. W oparciu o otrzymany od W\u0142och\u00f3w patent \u201eKopernik\u201d erygowa\u0142 kolejne lo\u017ce, kt\u00f3re w dniu 11 wrze\u015bnia 1921 powo\u0142a\u0142y do \u017cycia Wielk\u0105 Lo\u017c\u0119 \u201ePolacy Zjednoczeni\u201d. Wielkim Mistrzem nowej obediencji zosta\u0142 wybrany znany psychiatra Rafa\u0142 Radziwi\u0142\u0142owicz. Warto doda\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedstawicieli sanacji nale\u017ca\u0142a do l\u00f3\u017c, bowiem marsza\u0142ek Pi\u0142sudski przychylnym okiem patrzy\u0142 na ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 (cho\u0107 sam nie by\u0142 inicjowany).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przedstawiciele l\u00f3\u017c niemieckich nie uzyskali zgody rz\u0105du polskiego na podleg\u0142o\u015b\u0107 swoim centralom w Niemczech i w 1920 roku utworzyli Zwi\u0105zek Niemieckich L\u00f3\u017c Wolnomularskich w Polsce. Dzia\u0142a\u0142o tak\u017ce wolnomularstw mieszane, w postaci za\u0142o\u017conego w 1925 roku, przez genera\u0142a Micha\u0142a Tokarzewskiego-Karaszewicza i Wand\u0119 Dynowsk\u0105 warsztatu zwi\u0105zanego z mi\u0119dzynarodowym zakonem \u201eLe Droit Humain\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W 1937 roku kr\u0119gi narodowo-klerykalne rozp\u0119ta\u0142y kampani\u0119 antymaso\u0144sk\u0105. W dzia\u0142ania te zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 wielu prominentnych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy szukali przychylno\u015bci obozu narodowego. 22 wrze\u015bnia 1938 roku prezydent Mo\u015bcicki wyda\u0142 dekret o rozwi\u0105zaniu zrzesze\u0144 wolnomularskich, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci podporz\u0105dkowa\u0142y si\u0119 zaleceniu. Wkr\u00f3tce potem wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 niewielkich k\u00f3\u0142ek maso\u0144skich przetrwa\u0142a w Warszawie a\u017c do Powstania Warszawskiego, a w Krakowie do momentu wkroczenia tam Armii Czerwonej.<\/p>\n\n\n\n

Wolnomularstwo polskie wobec PRL<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej, w nowych warunkach ustrojowych, przedwojenni wolnomularze kontestowali zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119 polityczn\u0105. W innych pa\u0144stwach Europy \u015arodkowo-Wschodniej, takich jak Rumunia, W\u0119gry i Czechos\u0142owacja, na kr\u00f3tko podj\u0119to wysi\u0142ek odbudowy struktur wolnomularskich. By\u0142o to jednak skazane na niepowodzenie, jako \u017ce postanowienia IV Kongresu Kominternu, nakazywa\u0142y cz\u0142onkom wszystkich partii komunistycznych opuszczenie l\u00f3\u017c wolnomularskich.<\/p>\n\n\n\n

Ruch wolnomularski w Polsce wyszed\u0142 z wojny silnie okaleczony i rozbity organizacyjnie. Wielu wolnomularzy nie prze\u017cy\u0142o okupacji, wielu pozosta\u0142o na emigracji. Byli i tacy, kt\u00f3rzy postanowili odnale\u017a\u0107 swoje miejsce w nowym ustroju.<\/p>\n\n\n\n

W 1961 roku w warunkach konspiracyjnych dokonano rytualnego obudzenia przedwojennej lo\u017cy \u201eKopernik\u201d, aby nied\u0142ugo potem dokona\u0107 pierwszych inicjacji. Do lo\u017cy zosta\u0142 w\u00f3wczas przyj\u0119ty m.in. prezesa Klubu Krzywego Ko\u0142a, p\u00f3\u017aniejszy cz\u0142onek Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w i wielki mistrz WLNP, Jan J\u00f3zef Lipski. Wolnomy\u015blicielskie i demokratyczne tendencje w lo\u017cach maso\u0144skich znowu sprawi\u0142y, \u017ce organizacja znalaz\u0142a si\u0119 na celowniku organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych w 1884 roku powo\u0142a\u0142o specjaln\u0105 grup\u0119 operacyjn\u0105, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o rozpracowanie \u015brodowiska polskiej masonerii.<\/p>\n\n\n\n

Wolnomularstwo w III Rzeczypospolitej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po 4 czerwca 1989 roku na tyle zmieni\u0142y si\u0119 w Polsce realia polityczne, \u017ce dzia\u0142aj\u0105cy dotychczas w dyskrecji wolnomularze podj\u0119li jawne dzia\u0142ania w przestrzeni publicznej. We wrze\u015bniu 1992 roku, ujawniono publicznie istnienie Wielkiej Lo\u017cy Narodowej Polski (dzia\u0142aj\u0105cej r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki pomocy masonerii w\u0142oskiej). P\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej WLNP zosta\u0142a zarejestrowana w s\u0105dzie jako legalne stowarzyszenie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wielki Wsch\u00f3d Francji tak\u017ce podj\u0105\u0142 inicjatyw\u0119 budowania nad Wis\u0142\u0105 struktur wolnomularstwa typu roma\u0144skiego. Powsta\u0142y dwa warsztaty – lo\u017ca Nadzieja na Wschodzie Lille (nast\u0119pnie przeniesiona do Warszawy) oraz Lo\u017ca Wolno\u015b\u0107 Przywr\u00f3cona. Kolejnymi dwoma kom\u00f3rkami by\u0142y lo\u017ce Trzech Braci (21.5.1993) oraz Europa (11.3.1994). Te cztery lo\u017ce (Nadzieja, Wolno\u015b\u0107 Przywr\u00f3cona, Trzech Braci i Europa) sta\u0142y si\u0119 za\u0142o\u017cycielkami pierwszej polskiej obediencji roma\u0144skiej – Wielkiego Wschodu Polski. Pierwszym Wielkim Mistrzem zosta\u0142 filozof i religioznawca, prof. Andrzej Nowicki.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, po kilkunastu latach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce powo\u0142any w imi\u0119 szczytnych idei Wielki Wsch\u00f3d Polski zawi\u00f3d\u0142 pok\u0142adane w nim nadzieje. Efektem tego by\u0142o odchodzenie z organizacji wielu cenionych wolnomularzy, a nawet ca\u0142ych warsztat\u00f3w. Poza obr\u0119bem WWP, w tej czy innej formie, znalaz\u0142y si\u0119 kolejne lo\u017ce: Trzech Braci, Europa, Karol Marcinkowski i Kultura, a tak\u017ce Tr\u00f3jk\u0105ty: Jedno\u015b\u0107 i Gwiazda Morza. Jako ostatnia zdecydowa\u0142a si\u0119 opu\u015bci\u0107 szeregi WWP Lo\u017ca Nadzieja – pierwsza i najstarsza spo\u015br\u00f3d l\u00f3\u017c za\u0142o\u017cycielskich.<\/p>\n\n\n\n

Wielki Wsch\u00f3d Rzeczypospolitej Polskiej – odnowa tradycji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie, pi\u0119\u0107 l\u00f3\u017c typu liberalnego zdecydowa\u0142o si\u0119 na odtworzenie tradycji wielkowschodowych w postaci Wielki Wsch\u00f3d Rzeczypospolitej Polskiej <\/strong>. W\u015br\u00f3d tych l\u00f3\u017c by\u0142y trzy (spo\u015br\u00f3d czterech) warsztat\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y za\u0142o\u017cycielami WWP: Lo\u017ca Nadzieja, Lo\u017ca Trzech Braci oraz Lo\u017ca Europa. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nim mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o ci\u0105g\u0142o\u015bci tradycji ideowych Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich zar\u00f3wno w odniesieniu do wolnomularstwa III Rzeczpospolitej, jak i do warsztat\u00f3w wcze\u015bniejszych. Do wspomnianych warsztat\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142y Lo\u017ca Kultura i Lo\u017ca Gwiazda Morza, a Wielki Wsch\u00f3d Rzeczypospolitej Polskiej zmieni\u0142, po reformie, nazw\u0119 na Wielk\u0105 Zjednoczon\u0105 Lo\u017c\u0119 Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich. <\/p>\n\n\n\n

WZLPiKB za\u0142o\u017cona \u00a0zosta\u0142a przez Braci i Siotry ,kt\u00f3rzy przez wiele lat dzia\u0142ali w wolnomularstwie polskim nurtu liberalnego w ramach WWP, WWRP, LDH i postanowili utworzy\u0107 nowa Obediencj\u0119 dla kt\u00f3rej wa\u017cne by\u0142o i jest : przestrzeganie Prawa (Ksi\u0119gi Prawa, Konstytucji i Regulaminu),tradycji, landmark\u00f3w oraz wzajemnego szacunku ,poczucia godno\u015bcii wzajemnej pomocy i przestrzeganie warto\u015bci wynikaj\u0105cych z faktu \u00a0bycia Wolnomularzem.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnym wysi\u0142kiem Wielka Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich podj\u0119\u0142a prac\u0119 nad przywr\u00f3ceniem warto\u015bci wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa w szeregach polskiej masonerii roma\u0144skiej. Powsta\u0142y zal\u0105\u017cki nowych l\u00f3\u017c w postaci Tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w Maso\u0144skich, a tak\u017ce przyj\u0119to nowe Lo\u017ce i utworzone nowe Warsztaty, jak Sprawiedliwa i Doskona\u0142a Lo\u017ca Maat. Wielka Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich podj\u0119\u0142a si\u0119 misji, kt\u00f3r\u0105 wyznacza cel okre\u015blany ju\u017c w najstarszych dokumentach wolnomularskich: „aby zbiera\u0107 to, co zosta\u0142o rozproszone”<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Konwent za\u0142o\u017cycielski W\u2234Z\u2234L\u2234P\u2234i K\u2234B\u2234 odby\u0142 si\u0119 21 maja 2021r., a Wielki Mistrzem zosta\u0142 Brat Janis Martins Skuja z Sprawiedliwej i Doskona\u0142ej Lo\u017cy \u201eSaule P\u0113rkons Daugava\u201d na Wschodzie Rygi, pod jego kierunkiem nasza Obediencja podpisa\u0142a kilkadziesi\u0105t traktat\u00f3w przyja\u017ani i utworzy\u0142a\/afiliowa\u0142a kilka nowych L\u00f3\u017c. W maju 2024r. nowym Wielkim Mistrzem naszej wspania\u0142ej i szybko rozwijaj\u0105cej si\u0119 Obediencji zosta\u0142 Brat Andrzej Ka\u017amierczak. Dzia\u0142amy w ca\u0142ej Polsce, w Warszawie i Mazowszu, na Kujawach, Pomorzu i wielu innych miastach, gdzie mamy Lo\u017ce lub Tr\u00f3jk\u0105ty. Dzia\u0142amy tak\u017ce w Krajach Ba\u0142tyckich, Litwie, \u0141otwie, Estonii oraz innych krajach. Jeste\u015bmy regularnymi masonami (wolnomularzami) nale\u017c\u0105cymi do nurtu liberalnego (\u201eroma\u0144skiego\u201d), przyjmujemy kobiety i m\u0119\u017cczyzn wolnych i dobrych obyczaj\u00f3w. Wielka Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich powsta\u0142a z inicjatywy 3 L\u00f3\u017c (Trzech Braci, Europa i SPD w Rydze) i przyj\u0119\u0142a Konstytucj\u0119 21.05.2021 roku E.P. W \u00a0strukturach naszej Obediencji \u00a0w nast\u0119pnych latach pracowa\u0107 zacz\u0119\u0142a tak\u017ce Lo\u017ca Kultura, p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c Piramida P\u00f3\u0142nocy, Jutrzenka Wschodz\u0105ca, Joseph Conrad-Korzeniowski, a w roku 2024 Lo\u017ca Maat (uchwa\u0142a, Zapalenie \u015awiate\u0142 2025r. E.P.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielki Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich – tradycja si\u0119gaj\u0105ca wiek\u00f3w Wielki Zjednoczona Lo\u017ca Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich w swojej deklaracji ideowej podkre\u015bla \u0142\u0105czno\u015b\u0107, jaka wi\u0105\u017ce nas z pokoleniami masonerii polskiej, kt\u00f3rych d\u0142ugi \u0142a\u0144cuch si\u0119ga odleg\u0142ych czas\u00f3w I Rzeczypospolitej. Jeste\u015bmy kontynuatorami tej najszczytniejszej Tradycji, kt\u00f3ra w dobie \u015bwietno\u015bci naszej Ojczyzny by\u0142a forpoczt\u0105 humanizmu i o\u015bwiecenia…<\/p>\n

Read More “Historia Wielkiej Zjednoczonej Lo\u017cy Polski i Kraj\u00f3w Ba\u0142tyckich”<\/span> »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-97","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":403,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions\/403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wolnomularstwoliberalne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}